Cuba
Republika han Cuba República de Cuba
| |
---|---|
Darahonon: "¡Patria o Muerte, Venceremos!" (Kinatsila) "¡Iroy nga Tuna o Kamatayan, magdadaog hi kitá!!"[1] • "¡Trabajadores del mundo, únanse!" "¡Mga trabahador han kalibotan, paghiusá!" | |
![]() | |
Pamunuan ngan gidako-i nga syudad | La Habana |
Opisyal nga mga pinulungan | Kinatsila |
Ethniko nga mga grupo | 65.05% Europeo (Espanyol, Franses, iba), 10.08% Afrikano (Yoruba, Igbo, iba), 23.84% Mulatto & Mestizo[3] |
(Mga) Tawag hin tawo | Cubano |
Kagamhanan |
Sosyalista nga Republika, Usa-nga-partido nga estado komunista |
Miguel Díaz-Canel | |
• Premier | Manuel Marrero Cruz |
Independensya tikang han Espanya | |
• Gindeklarac | Oktubre 10, 1868 |
• Gindeklara in Republika |
Mayo 20, 1902 tikang han Estados Unidos |
Enero 1, 1959 | |
Langyab | |
• Bug-os | 110,861 km2 (42,804 sq mi) (ika-105) |
• Katubigan (%) | waray bale |
Kamolupyohan | |
• 2008 estimate | 11,423,952[4] (ika-73) |
• 2002 nga census | 11,177,743 |
• Densidad | 102/km2 (264.2/sq mi) (ika-97) |
GDP (PPP) | 2008 nga banabana |
• Bug-os | $108.2 ka bilyon[5] |
• Per capita | $9,500[5] |
GDP (nominal) | 2008 nga banabana |
• Bug-os | $55.18 ka bilyon[5] |
• Per capita | $4,830[4][5] |
Gini (2000) |
38.0[6] medium |
HDI (2015) |
0.775[7] hataas · ika-68 |
Salapi |
Cubano nga peso (CUP )Nababalhin nga peso d (CUC) |
Zona hin oras | UTC-5 |
• Summer (DST) | UTC-4 ((Natikang hit Marso 11; natapos hit Nobyembre 4)) |
Dapit hin pagmanehar | tuo |
Kodigo hin pagtawag | 53 |
ISO 3166 nga kodigo | CU |
Internet TLD | .cu |
a Sugad han naipakita dida han obverso nga bahin han 1992 nga coin[8] (Tigamni nga an Kinatsila nga pulong "Patria" usa nga binabayi nga pulong ngan puyde ini maihubad ha Winaray nga "Duyan" o "Lugar nga Natawhan" or "Iroy nga Tuna".) bAn Konstitusyon han Cuba nasiring nga an "Cuba usa nga independyente ngan soberano nga sosyalista nga estado [Artikulo 1] ngan an ngaran han Cubano nga estado amo an Republika han Cuba [Artikuko 2]."[9] An kagamit han "sosyalista nga republika" agod maipahayag an estilo hin pan-gobyernohan ha Cuba haros uniforme, bisan man kon in mga porma hin gobyerno waray unibersal nga ginkakasabotan nga tipolohya. Pananglitan, Atlapedia[10] nagdedeskribir hini nga "Unitaryo nga Sosyalista nga Republika"; An Encyclopædia Britannica[11] diri nagamit han pulong nga "unitaryo" sugad hit kadam-an nga mga barasahon. c Ha pagtikang han Napulo ka Tuig nga Gyera. d Tikang han 1993 tubtob 2004 an U.S. dollar gin-gamit upod han peso tubtob han pagsalyo-a han dolyar han nababalhin nga peso. |
An Republika han Cuba (ha Kinatsila: República de Cuba) usa nga nasod ha Dagat han Antillas o Dagat Caribe. Ini nga nasod naglalakip han Isla han Cuba, nga amo an gidako-i ngan ikaduha nga gidamo-i hin tawo nga isla han Antillas Mayores, an Isla de la Juventud, ngan pipira nga mga gudti-gudti nga mga puro o isla nga hagrani.
La Habana an gidakoi nga syudad ngan amo an kapital han nasod. An Santiago de Cuba ngan Camagüey mga importante liwat nga mga Cubano nga syudad. Mga kilalado liwat nga mga gurugudti nga mga bungto amo an: Baracoa (nga amo an syahan nga gin-ukyan han Espanyoles ha Cuba), Trinidad (usa nga UNESCO nga sityo hin herensya han kalibutan ), ngan Bayamo.
An Cuba mayda populasyon nga 11 ka ribo o milyon nga tawo ngan amo an gidamoi hin populasyon nga islahanon nga nasod ha Caribe. An katawhan hini, kultura, ngan mga kustumbre tikang hin mga dirudilain nga mga pinanguhaan sugad han: an mga tuminongnong nga mga Taíno ngan Ciboney nga mga tawo; an panahon han pagkolonisar han Espanya; an pagdara han Africano nga mga uripon; ngan an kaharani hini han Estados Unidos.
An ngaran nga Cuba tikang han Taíno nga yinaknan ngan bisan man kon an iksakto nga kahulogan diri klaro, puyde ini mahubad nga "an lugar nga diin an mabinungahon nga tuna damo" (cubao ha orihinal nga Taíno)[12], o kundi man an "dako nga lugar" (coabana).[13]
An nasodnon nga bukad amo an "flor de mariposa" (Bukad han Alibangbang) ngan an nasodnon nga tamsi amo an Tocororo o an Cubano nga Trogon.[14]
Administratibo nga pagbahinbahin
[igliwat | Igliwat an wikitext]An Cuba mayda napulo kag upat (14) nga mga lalawigan o probinsya ngan usa nga ispisyal nga munisipalidad (an Isla de la Juventud). Ini han una mga kabahin hin unom nga darudako nga mga lalawigan: Pinar del Río, La Habana, Matanzas, Las Villas, Camagüey ngan Oriente. An mga yana nga mga pagbahin-bahin baga hin sugad han mga probinsya militar han panahon han Mga Gyera hin Paglugaring ha Cuba, nga diin an mga lugar nga gidako-i hin samok ginbahin-bahin.
1 | Isla de la Juventud (Puro han Kabatan-on o Puro han Pagkabata) | ||
2 | Pinar del Río | 9 | Ciego de Ávila |
3 | La Habana (An Habana) | 10 | Camagüey |
4 | Ciudad de la Habana (Syudad han Habana) | 11 | Las Tunas |
5 | Matanzas | 12 | Granma |
6 | Cienfuegos | 13 | Holguín |
7 | Villa Clara | 14 | Santiago de Cuba |
8 | Sancti Spíritus | 15 | Guantánamo |
An mga lalawigan ginbahin-bahin pa ngadto hin usa ka gatos kapitoan (170) nga mga munisipyo.
Pinanbasaran
[igliwat | Igliwat an wikitext]- ↑ "Cuban Peso Bills". Central Bank of Cuba. 2015. Ginhipos tikang han orihinal han 26 Septyembre 2018. Ginkuhà Pebrero 14, 2017.
- ↑ "National symbols". Government of Cuba. Ginkuhà Septyembre 7, 2009.
- ↑ "Official 2002 Cuban Census". Ginhipos tikang han orihinal han 14 Abril 2011. Ginkuhà 22 Abril 2009.
- ↑ 4.0 4.1 "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 10 Pebrero 2016. Ginkuhà 22 Abril 2009.CS1 maint: archived copy as title (link)
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 Cuba, CIA World Factbook, ginhipos tikang han orihinal han 10 Pebrero 2016, ginkuhà 6 Abril 2009
- ↑ "Cuba grapples with growing inequality". Reuters. Ginhipos tikang han orihinal han 17 Septyembre 2013. Ginkuhà 21 Hulyo 2013.
- ↑ "Table 2: Trends in the Human Development Index, 1990–2014". United Nations Development Programme. Ginkuhà 15 Disyembre 2015.
- ↑ Sonic.net. "1992 coin". Ginkuhà 26 Septyembre 2006.
- ↑ Government of Cuba. "The Cuban constitution". Ginhipos tikang han orihinal han 17 Mayo 2013. Ginkuhà 29 Enero 2007.
- ↑ Atlapedia. "Cuba".
- ↑ Encyclopædia Britannica. "Cuba". Ginhipos tikang han orihinal han 7 Mayo 2006. Ginkuhà 29 Enero 2007.
- ↑ www.alfredcarrada.org/notes8.html
- ↑ members.dandy.net/~orocobix/terms1.htm
- ↑ https://www.dtcuba.com/CubaInfoDetails.aspx?c=9&lng=2
Bibliograpiya
[igliwat | Igliwat an wikitext]- Albornoz, Sara Carrillo de (2006). "On a mission: how Cuba uses its doctors abroad". BMJ. 333: 464. doi:10.1136/bmj.333.7566.464. JSTOR 40700096.
- Alvarez, José (2001). "Rationed Products and Something Else: Food Availability and Distribution in 2000". Cuba in Transition, Volume 11. Silver Spring, MD: ASCE. pp. 305–322. ISBN 0-9649082-0-4. https://www.ascecuba.org/publications/proceedings/volume11/pdfs/alvarez.pdf. Ginkuhà 25 Marso 2013. Ginhipos 2014-09-07 han Wayback Machine "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2014-09-07. Ginkuhà 2015-01-12.CS1 maint: archived copy as title (link)
- Alvarez, José (2004). Cuban Agriculture Before 1959: The Social Situation. Gainesville, FL: Department of Food and Resource Economics, University of Florida. https://edis.ifas.ufl.edu/pdffiles/FE/FE48000.pdf. Ginkuhà 25 Marso 2013.
- Baklanoff, Eric N. (1998). "Cuba on the Eve of the Socialist Transition: A Reassessment of the Backwardness-Stagnation Thesis". Cuba in Transition, Volume 8. Silver Spring, MD: ASCE. pp. 260–272. ISBN 0-9649082-7-1. https://www.ascecuba.org/publications/proceedings/volume8/pdfs/31baklanoff.pdf. Ginkuhà 25 Marso 2013. Ginhipos 2014-09-07 han Wayback Machine "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2014-09-07. Ginkuhà 2015-01-12.CS1 maint: archived copy as title (link)
- Chomsky, Aviva; Carr, Barry; Smorkaloff, Pamela Maria, eds. (2004). The Cuba Reader: History, Culture, Politics. Durham, NC: Duke University Press. ISBN 978-0-8223-3197-1.
- Corbett, Ben (2002). This Is Cuba: An Outlaw Culture Survives. Westview Press. ISBN 978-0-8133-3826-2. https://archive.org/details/thisiscubaoutlaw0000corb.
- Crespo, Nicolás; Negrón Díaz, Santos (1997). "Cuban Tourism in 2007: Economic Impact". Cuba in Transition, Volume 7. Silver Spring, MD: ASCE. pp. 150–161. ISBN 0-9649082-6-3. https://www.ascecuba.org/publications/proceedings/volume7/pdfs/crespo.pdf. Ginkuhà 25 Marso 2013. Ginhipos 2014-09-07 han Wayback Machine "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2014-09-07. Ginkuhà 2015-01-12.CS1 maint: archived copy as title (link)
- Domínguez, Jorge I. (1978). Cuba: Order and Revolution. Cambridge, MA: Belknap Press. ISBN 978-0-674-17925-7. https://archive.org/details/cubaorderrevolut0000domn.
- Domínguez, Jorge I. (1989). To Make a World Safe for Revolution: Cuba's Foreign Policy. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-89325-2. https://archive.org/details/tomakeworldsafef0000domi.
- Domínguez, Jorge I. (2003). A Constitution for Cuba's Political Transition: The Utility of Retaining (and Amending) the 1992 Constitution. Coral Gables, FL: Institute for Cuban and Cuban-American Studies, University of Miami. ISBN 978-1-932385-04-5. https://www.people.fas.harvard.edu/~jidoming/images/jid_constitution.PDF. Ginkuhà 19 Agosto 2012.
- Espino, María Dolores (2000). "Cuban Tourism During the Special Period". Cuba in Transition, Volume 10. Silver Spring, MD: ASCE. ISBN 0-9649082-8-X. https://www.ascecuba.org/publications/proceedings/volume10/pdfs/espino.pdf. Ginkuhà 25 Marso 2013. Ginhipos 2014-09-07 han Wayback Machine "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2014-09-07. Ginkuhà 2015-01-12.CS1 maint: archived copy as title (link)
- Falk, Pamela S. (1988). "Washing and Havana". The Wilson Quarterly. 12 (5): 64–74. JSTOR 40257732.
- Feinsilver, Julie M. (1989). "Cuba as a 'World Medical Power': The Politics of Symbolism". Latin American Research Review. 24 (2): 1–34. JSTOR 2503679.
- Gebru Tareke (2009). The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 978-0-300-14163-4. https://archive.org/details/ethiopianrevolut0000gebr.
- Gleijeses, Piero (1994). "'Flee! The White Giants are Coming!': The United States, the Mercenaries, and the Congo, 1964–1965" (PDF). Diplomatic History. 18 (2): 207–237. doi:10.1111/j.1467-7709.1994.tb00611.x. Ginhipos tikang han orihinal (PDF) han 17 Enero 2013. Ginkuhà 12 Enero 2015.
- Gleijeses, Piero (1996). "Cuba's First Venture in Africa: Algeria, 1961–1965". Journal of Latin American Studies. 28 (1): 159–195. doi:10.1017/s0022216x00012670. JSTOR 157991.
- Gleijeses, Piero (1997). "The First Ambassadors: Cuba's Contribution to Guinea-Bissau's War of Independence". Journal of Latin American Studies. 29 (1): 45–88. doi:10.1017/s0022216x96004646. JSTOR 158071.
- Gleijeses, Piero (2002). Conflicting Missions: Havana, Washington, and Africa, 1959–1976. Chapel Hill, NC: University of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-2647-8.
- Gleijeses, Piero (2010). "Cuba and the Cold War, 1959–1980". In Melvyn P. Leffler & Odd Arne Westad, eds., The Cambridge History of the Cold War, Volume II: Crises and Détente. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 327–348. ISBN 978-0-521-83720-0.
- Gleijeses, Piero (2013). Visions of Freedom: Havana, Washington, Pretoria, and the Struggle for Southern Africa, 1976–1991. Chapel Hill, NC: University of North Carolina Press. ISBN 978-1-4696-0968-3.
- Gott, Richard (2004). Cuba: A New History. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 978-0-300-10411-0. https://archive.org/details/cubanewhistory0000gott.
- Horowitz, Irving Louis (1988). Cuban Communism. New Brunswick, NJ: Transaction Books. ISBN 0-88738-672-5.
- Luxenberg, Alan H. (1988). "Did Eisenhower Push Castro into the Arms of the Soviets?". Journal of Interamerican Studies and World Affairs. 30 (1): 37–71. JSTOR 165789.
- Kolko, Gabriel (1994). Century of War: Politics, Conflicts, and Society since 1914. New York, NY: The New Press. ISBN 978-1-56584-191-8.
- McAlister, Lyle N. (1984). Spain and Portugal in the New World, 1492–1700. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press. ISBN 978-0-8166-1216-1. https://archive.org/details/spainportugalinn0000mcal.
- Pedraza, Silvia (2007). Political Disaffection in Cuba's Revolution and Exodus. New York, NY: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-86787-0. https://archive.org/details/politicaldisaffe0000pedr.
- Pérez-López, Jorge F. (1996). "Cuban Military Expenditures: Concepts, Data and Burden Measures". Cuba in Transition, Volume 6. Washington, DC: ASCE. pp. 124–144. ISBN 0-9649082-5-5. https://www.ascecuba.org/publications/proceedings/volume6/pdfs/23perlopez.fm.pdf. Ginkuhà 25 Marso 2013. Ginhipos 2014-09-07 han Wayback Machine "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2014-09-07. Ginkuhà 2015-01-12.CS1 maint: archived copy as title (link)
- Ramazani, Rouhollah K. (1975). The Persian Gulf and the Strait of Hormuz. Alphen aan den Rijn: Sijthoff & Noordhoff. ISBN 90-286-0069-8.
- Roberg, Jeffrey L.; Kuttruff, Alyson (2007). "Cuba: Ideological Success or Ideological Failure?". Human Rights Quarterly. 29 (3): 779–795. doi:10.1353/hrq.2007.0033. JSTOR 20072822.
- Roy, Joaquín (2000). Cuba, the United States, and the Helms-Burton Doctrine: International Reactions. Gainesville, FL: University of Florida Press. ISBN 978-0-8130-1760-0. https://archive.org/details/cubaunitedstates0000royj.
- Scheina, Robert L. (2003). Latin America's Wars, Volume I: The Age of the Caudillo, 1791–1899. Dulles, VA: Brassey's. ISBN 978-1-57488-449-4.
- Scott, Rebecca J. (2000) [1985]. Slave Emancipation in Cuba: The Transition to Free Labor, 1860–1899. Pittsburgh, PA: University of Pittsburgh Press. ISBN 978-0-8229-5735-5. https://archive.org/details/slaveemancipatio0000scot_y7e3.
- Smith, Wayne S. (1996). "Cuba's Long Reform". Foreign Affairs. 75 (2): 99–112. JSTOR 20047491.
- Smith, Kirby; Llorens, Hugo (1998). "Renaisssance and Decay: A Comparison of Socioeconomic Indicators in Pre-Castro and Current-Day Cuba". Cuba in Transition, Volume 8. Silver Spring, MD: ASCE. pp. 247–259. ISBN 0-9649082-7-1. https://www.ascecuba.org/publications/proceedings/volume8/pdfs/30smith.pdf. Ginkuhà 25 Marso 2013. Ginhipos 2014-09-07 han Wayback Machine "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2014-09-07. Ginkuhà 2015-01-12.CS1 maint: archived copy as title (link)
- Sweig, Julia E. (2004) [2002]. Inside the Cuban Revolution: Fidel Castro and the Urban Underground (New ed.). Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01612-5.
- Thomas, Hugh (1997). The Slave Trade: The Story of the Atlantic Slave Trade, 1440–1870. New York, NY: Simon & Schuster. ISBN 978-0-684-81063-8. https://archive.org/details/slavetradestoryo00thom.
- Thomas, Hugh (1998) [1971]. Cuba; or, The Pursuit of Freedom (updated ed.). Cambridge, MA: Da Capo Press. ISBN 978-0-306-80827-2.
- Westad, Odd Arne (2012). Restless Empire: China and the World Since 1750. London: The Bodley Head. ISBN 978-1-84792-197-0.
- Whiteford, Linda M.; Branch, Laurence G. (2008). Primary Health Care in Cuba: The Other Revolution. Lanham, MD: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-5994-3.
- Wright, Irene Aloha (1916). The Early History of Cuba, 1492–1586. New York, NY: The Macmillan Company. https://openlibrary.org/works/OL143127W/The_early_history_of_Cuba_1492-1586.
Mga sumpay ha gawas
[igliwat | Igliwat an wikitext]Dugang nga pamiling mahitungod han Cuba ha kanan Wikipedia mga bugto nga proyekto: | |
![]() |
Mga kasirigngon tikang ha Wiktionary |
![]() |
Sarigan nga basahon tikang ha Wikibooks |
![]() |
Mga hulád tikang ha Wikiquote |
![]() |
Gintikangan nga mga kasuratan tikang ha Wikisource |
![]() |
Mga imahe ngan medya tikang ha Commons |
![]() |
Mga sumat notisya tikang ha Wikinews |
![]() |
Pagkukuhaan hin pagtuon tikang ha Wikiversity |
- Cuba nga entrada ha The World Factbook
- Cuba Ginhipos 30 Agosto 2008 han Wayback Machine from UCB Libraries GovPubs
- Cuba ngada ha Open Directory Project
- Cuba profile from the BBC News
- Map of Cuba (Political) 1994 C.I.A./Univ. of Texas, Austin
- Welcome To Cuba – slideshow by Life magazine
- fotopedia.com Ginhipos 9 Agosto 2010 han Wayback Machine, Selected photos of Cuba
- "Latin American Studies: United States-Cuba Relations".
- Key Development Forecasts for Cuba from International Futures
- Salim Lamrani, an interview with Ricardo Alarcón, President of the Cuban Parliament, "Cuba Meets the Challenges of the 21st Century, Part I" (II, III, IV, V) Huffington Post, Spring, 2012
- CS1 maint: archived copy as title
- Mga barasahon nga mayda Kinatsila-nga pinulongan nga sinurat
- Pages using infobox country with unknown parameters
- Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- Webarchive nga batakan nga wayback nga mga sumpay
- Cuba
- Mga nasod ngan teritoryo ha Caribe
- Nasod