1991
Milenijum: | 2. milenijum |
---|---|
Vjekovi: | 19. vijek – 20. vijek – 21. vijek |
Decenija: | 1960-e 1970-e 1980-e – 1990-e – 2000-e 2010-e 2020-e |
Godine: | 1988 1989 1990 – 1991 – 1992 1993 1994 |
Gregorijanski | 1991. (MCMXCI) |
Ab urbe condita | 2744. |
Islamski | 1411–1412. |
Iranski | 1369–1370. |
Hebrejski | 5751–5752. |
Bizantski | 7499–7500. |
Koptski | 1707–1708. |
Hindu kalendari | |
• Vikram Samvat | 2046–2047. |
• Shaka Samvat | 1913–1914. |
• Kali Yuga | 5092–5093. |
Kineski | |
• Kontinualno | 4627–4628. |
• 60 godina | Yin Metal Koza (od kineske Ng.) |
Holocenski kalendar | 11991. |
Podrobnije: Kalendarska era |
Godina 1991 (MCMXCI) bila je, po gregorijanskom kalendaru, redovna godina koja počinje u utorak, 991. godina po redu u 2. mileniju, 91. godina u 20. veku i 2. godina u deceniji 1990-ih godina. Ova se godina obično smatra poslednjom godinom Hladnog rata, koji je počeo 1940-ih. Te godine Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika raspao se na petnaest nezavisnih država. Uz dozvolu Ujedinjenih nacija, koalicione snage sastavljene od 34 države vodile su rat protiv Iraka, koji je u Avgustu 1990. napao i okupirao Kuvajt. Taj će se sukob nazvati Prvim zalivskim ratom i označiće početak dugotrajnog i snažnog vojnog prisustva Sjedinjenih Američkih Država na Bliskom Istoku.
U jugoistočnoj Evropi, konflikt između vlasti različitih jugoslovenskih republika prerastao je u oružane sukobe i rezultirao raspadom. Hrvatska i Slovenija proglasile su nezavisnost, a Makedonija i Bosna i Hercegovina objavile su da ih u tome nameravaju slediti. Krajem godine poslednji jugoslovenski premijer Ante Marković podneo je ostavku. U međuvremenu su se dogodili i prvi ratni zločini, koji su te godine kulminirali nakon pada Vukovara.
Na polju filma, 1991. godina donijela je nekoliko znakovitih ostvarenja. Film The Silence of the Lambs s Anthonyjem Hopkinsom i Jodie Foster pomeo je konkurenciju na dodjeli Oscara te je postao prvi horor film u historiji nagrađen nagradom za najbolji film. Iste godine, Oliver Stone izdaje svoj kultni film JFK, koji analizira situaciju nakon atentata na predsjednika Kennedyja, s Kevinom Costnerom, braća Coen ostvaruju svoj prvi pravi uspjeh s filmom Barton Fink dok je na polju animiranog filma nesumnjivo najznakovitije izdanje Disneyjev Beauty and the Beast. Najuspješnije muzičko ostvarenje te godine bila je balada "(Everything I Do) I Do it For You" Bryana Adamsa, a među pet najuspješnijih pjesama te godine spadaju i "Wind of Change" grupe Scorpions i alternativna rock pjesma "Losing My Religion" benda R.E.M. Na Eurosongu održanom u Rimu pobjedila je Švedska.
1991: 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 Rođenja • Smrti |
Događaji
Januar/Siječanj
- 1. 1. - Devalvacija dinara sa 7 na 9 za nemačku marku.
- 1. 1. - Prvog dana Nove godine u Jugoslaviji poskupeo benzin.[1]
- 4. 1. - Osnovan Sekretarijat unutrašnjih poslova Krajine, na čelu sa Milanom Martićem.
- 6. 1. - Sadam Husein pozvao sve Arape i Muslimane u sveti rat. Badnjak na Crvenom trgu u Moskvi.[1]
- 8. 1. - Savezni zvaničnici izjavili da je srpska skupština 28. 12. odobrila upad u monetarni sistem (izdavanje novog novca u vrednosti 1,8 milijardi dolara), Svetska banka upozorava da bi zemlja mogla ostati bez kredita[2][3].
- 8. 1. - Zagrebačka "Astra" uvezla 36 000 kalašnjikova.[1]
- 9. 1. - Predsjedništvo SFRJ usvojilo Naredbu kojom izričito naređuje rasformiranje svih nelegalnih oružanih sastava na teritoriji Jugoslavije (prvi rok 19. 1., zatim 21, Slovenija i Hrvatska kažu da su njihovi sastavi legalni).
- 9. 1. - Rezolucija muslimanskih intelektualaca Bosne i Hercegovine - ističe se "zasebnost i suverenost" Muslimana i "posebni značaj" SDA[4].
- 10. 1. - Na sastanku Predsedništva, republičkih lidera i saveznog premijera, Slobodan Milošević zvanično izjavio da će zahtevati promenu granica ako Jugoslavija postane konfederacija nezavisnih republika[5].
- 11. 1. - Slobodan Milošević položio zakletvu i postao predsednik Republike. Najtopliji dan u Beogradu za poslednje 103 godine - 18 °C.[1]
- 11. 1. - Konstituisana višestranačka skupština u Srbiji.
- 11 - 13. 1. - Siječanjski događaji u Litvi - u neuspjeloj intervenciji sovjetske vojske gine 14 civila.
- 12. 1. - Kongres SAD predsjedniku George H.W. Bushu odobrio upotrebu vojne sile u svrhu istjerivanja iračkih snaga iz Kuvajta, čime su stvoreni preduvjeti za formalni početak zaljevskog rata.
- 13. 1. -
Jugoslovenski vaterpolisti osvojili svetsko zlato u Pertu, Australija.
- 14. 1. - Savezni ustavni sud poništio ključne delove slovenačke deklaracije suvereniteta i srbijanski zakon kojim se uvode prepreke na trgovinu sa Slovenijom i Hrvatskom.
- 17. 1. - Zaljevski rat počinje intenzivnim bombardiranjem iračkih ciljeva ("Pustinjska oluja"); istog dana Irak ispaljuje prve Scudove na Izrael.
- 17. 1. - Harald V je novi kralj Norveške.
- 19. 1. - Povišena gotovost slovenačke i hrvatske policije/redarstva i teritorijalne obrane, raspoređeni oko ključnih objekata.
- 20. 1. - Prijedlog "vojnog pakta" između Slovenije i Hrvatske[6] - u slučaju intervencije JNA u bilo kojoj republici, obe će proglasiti nezavisnost (objavljeno 8. 2.).
- 21. 1. - Film "Ples sa vukovma" dobitnik "Zlatnog globusa".[1]
- 22. 1. - Irak bombardovao Tel Aviv. Žestoke borbe u Zalivu.[1]
- 22. 1. - Pošto je rok za predaju oružja prošao, Predsedništvo SFRJ kaže da su neosnovani strahovi od sukoba vojske i Slovenije i Hrvatske - ovlašćuje vojne sudove da sprovode odluku, prema pojedincima.[7]
- 23. 1. - Savezni sekretarijat narodne odbrane upozorava Hrvatsku da će povisiti borbenu gotovost za sprovođenje naređenja vojnih sudova, ako se ne raspuste specijalne jedinice.
- 24. 1. - Hrvatska odbija razoružati svoju paravojnu policiju, uprkos prijetnji JNA[8], vojska je navodno već u povišenoj gotovosti, Tuđman je otkazao sastanak sa Miloševićem, zakazan za sutradan.[9]
- 24. 1. - Tajni sastanak Milošević-Kučan - Slovenija može napustiti SFRJ[10], Srbi imaju pravo živjeti u jednoj državi[11].
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Dan_OSRH_Martin_Spegelj_28052011_2.jpg/120px-Dan_OSRH_Martin_Spegelj_28052011_2.jpg)
- 25. 1. - TV Beograd emitovala tajni film u kome se iznose tvrdnje o ilegalnom uvozu oružja u Hrvatsku, planiranju napada na oficire JNA i vođenju nemilosrdnog rata ("afera Špegelj")[12].
- 25. 1. - Makedonsko Sobranje usvojilo deklaraciju o suverenosti.
- 25 - 26. 1. - U Beogradu održan sastanak saveznog Predsedništva i hrvatskog vođstva - obostranim ustupcima izbegnut konflikt[13] - "demobilizacija" rezervne hrvatske policije i snižavanje gotovosti JNA.[14] Miting podrške vladi u Zagrebu.
- 26. 1. - Monika Seleš najmlađa pobednica Australian Open-a (ovo je godina njene dominacije).
- 27. 1. - Boris Beker pobednik "gren slem" turnira u Australiji.[1]
- 26. 1. - U Somaliji zbačen Mohamed Siad Barre - ovo je i pad Somalske Demokratske Republike, nacionalne vlade praktično neće biti do 2006.
- 30. 1. - Vojni sud izdao nalog za privođenje Martina Špegelja, hrvatskog ministra obrane; Hrvatska smatra da su optužbe isfabrikovane.
- 30. 1. - Puštene u opticaj novčanice od 1000 dinara. Rat u Zalivu se nastavlja.[1]
- 31. 1. - Hrvatska delegacija napustila proširenu sednicu Predsedništva SFRJ jer se "nastavlja pritisak JNA".
Februar/Veljača
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/WarGulf_photobox.jpg/250px-WarGulf_photobox.jpg)
- 1. 2. - Iz Sabora Hrvatske se povuklo 11 zastupnika srpske nacionalnosti.
- 2. 2. - JNA i Predsedništvo, odnosno predsedavajući Jović, kažu da Hrvatska nije ispunila obećanje da će razoružati policijsku rezervu i uhapsiti Špegelja. Mitinzi Srba u Kninu i Belom Manastiru, zabranjen u Vukovaru. Tuđman mu odgovara 5-og, naziva ga "
- 2. 2. - Kancelarija mađarskog premijera potvrdila da je jedna mađarska firma isporučila malu pošiljku mašinki u Jugoslaviju (Hrvatsku) prethodnog oktobra, prema porudžbini iz treće zemlje[15][16]. Mađarski parlament 12-tog odbija dalje ispitivanje stvari.
- 4. 2. - U Beogradu osnovana Delta holding.
- 6. 2. - U Japanu je izdata uticajna arkadna borilačka igra Street Fighter II.
- 7. 2. - Mađarska priznala isporuku "kalašnjikova" Hrvatskoj.[1]
- 7. 2. - Na sednici proširenog Predsedništva SFRJ u Beogradu Janez Drnovšek izjavio da će Slovenija i formalno pokrenuti postupak "razdruživanja" od Jugoslavije. Na primedbu Vasila Tupurkovskog da "u slučaju izlaska iz Jugoslavije makar jedne republike, SFRJ više ne postoji", Milošević odgovara "Malo morgen!"[17].
- 7. 2. - Položio zakletvu Jean-Bertrand Aristide, prvi demokratski izabran predsednik Haitija.
- 7. 2. - Privremena IRA izvela minobacački napad na 10 Downing Street, sedište britanskog premijera, tokom zasedanja vlade - niko od njih nije povređen.
- 8. 2. - Treća runda međurepubličkih razgovora okončana bez rezultata, Tuđman i Mesić bojkotovali zbog mitinga žena ispred zgrade u kojem su održavani. Slovenački predsednik napustio sastanak, zahteva razgovore o razdruživanju federacije - napušta koncept konfederacije.[18]
- 9. 2. - U Litvaniji glasali za nezavisnost.
- 11. 2. - Dragutin Zelenović postao predsednik Vlade Srbije.[1]
- 12. 2. - U bombardovanjima Bagdada poginule hiljade ljudi.[1]
- 13. 2. - Na četvrtoj rundi međurepubličkih pregovora Slovenija i Hrvatska traže transformaciju u savez suverenih država u roku od četiri meseca.
- 13. 2. - Pametnim bombama uništeno sklonište sa više stotina ljudi u Bagdadu - mislilo se da je to vojni objekt.
- 14. 2. - Hrvatski mupovci upali u Titovu Korenicu.[1]
- 15. 2. - Osnovana Višegradska grupa - Mađarska, Čehoslovačka i Poljska.
- 16. 2. - Dolazak specijalnih jedinica MUP Hrvatske na podrucje Plitvičkih jezera izazvao brojne proteste i negodovanje lokalnog srpskog stanovništva[17].
- 16. 2. - Komentator Dnevnika TV Beograd, Slavko Budihna, optužio SPO da sarađuje i "sa krajnjom profašističkom i proustaškom Hrvatskom" (na osnovu Vukovog pisma Tuđmanu)[19].
- 20. 2. - Slovenački parlament usvojio amandmane koji mu omogućuju preuzimanje saveznih funkcija i Rezoluciju o disocijaciji od Jugoslavije (prvi konkretni koraci ka nezavisnosti)[20].
- 20. 2. - Pošto TV Beograd nije želela dati demanti na komentar od 16. 2., SPO poziva na okupljanje 9. marta ("TV Bastilju moramo da oslobodimo"); pridružiće se i druge stranke, glavni zahtevi nepristrasnost TV Beograd i smena Dušana Mitevića, Sergeja Šestakova, Predraga Vitasa, Slavka Budihne i Ivana Kriveca[19].
- 20. 2. - Oko 100.000 ljudi u Tirani podržava studente koji štrajkuju glađu, srušena statua Envera Hodže.
- 21. 2. - Bajaga, Hari Mata Hari, Dragana Mirković, Haris Džinović dobitnici "Oskara popularnosti" RTV revije.[1]
- 21. 2. - Hrvatski sabor jednoglasno za Rezoluciju o razdruživanju Republike Hrvatske i SFR Jugoslavije i prednost republičkih nad saveznim zakonima.
- 22. 2. - Peta runda jugoslovenskih razgovora, u Sarajevu.
- 23. 2. - Iran na kolenima. Buš dao ultimatum Sadamu Huseinu.[1]
- 23. 2. - Osnovana Srpska radikalna stranka (Šešeljev Srpski četnički pokret i Nikolićeva frakcija Narodne radikalne stranke).
- 24 - 28. 2. - Operacija Pustinjska sablja ili "100-časovni rat" - oslobođenje Kuvajta.
- 25. 2. - Od komada iračkog skada poginulo 29 američkih vojnika u kasarni u Dhahranu, Saudi Arabija.
- 26. 2. - Irački predsjednik Saddam Hussein objavio povlačenje iračkih snaga iz Kuvajta - u povlačenju se pale naftne bušotine.
- 26. 2. - Hrvatski ministar obrane gen-puk. Martin Špegelj optužen pred zagrebačkim vojnim sudom za oružanu pobunu - hrvatske vlasti odbijaju saradnju[21].
- 27. 2. - U parlamentu BiH srpski poslanici ne dozvoljavaju donošenje "Deklaracije o državnoj suverenosti i nedjeljivosti Republike Bosne i Hercegovine"; Izetbegović izjavio da bi "zbog suverene Bosne žrtvovao mir"[22].
- 28. 2. - Srpsko nacionalno vijeće i Izvršno vijeće SAO Krajine usvojili Rezoluciju o razdruživanju Republike Hrvatske i SAO Krajine i ostanku u Jugoslaviji, "odnosno u zajedničkoj državi sa republikom Srbijom i Crnom Gorom, kao i sa srpskim narodom u republici Bosni i Hercegovini"[17].
Mart/Ožujak
- 1. 3. - Sastanak u Beogradu, Tuđman nije došao jer kaže da mu se preti hapšenjem (savezni tužilac je protumačio Tuđmanovo pismo Bushu od 24. 1. kao poziv stranoj sili, što bi omogućilo optužbu za veleizdaju).[23]
- 2. 3. - Okršaj u Pakracu: hrvatski specijalci povratili kontrolu nad policijskom stanicom u Pakracu, u Beogradu se izveštava o poginulima; JNA poslata da razdvaja strane.
- 2. 3. - Nakon okupljanja podjeljeno oružje iz policijske stanice u Bileći Srbima koji su registrirani kao pripadnici pričuvnog sastava[24].
- 3. 3. - U Los Angelesu bijeli policajci premlaćuju crnog prijestupnika Rodneya Kinga, a što je zabilježeno video-kamerom.
- 3. 3. - Hrvatske snage se povlače iz Pakraca.
- 3. 3. - Letonija i Estonija glasaju za nezavisnost od SSSR.
- 7. 3. - Slovenački zakon omogućuje tamošnjim regrutima da izbegnu službu u JNA[25].
- 8. 3. - Albanci beže brodovima za Italiju.[1]
- 9. 3. - Velike demonstracije u Beogradu, u organizaciji SPO i ostale opozicije protiv Miloševićevog režima, povodom pristrasnosti TV Beograd. SUP nije dozvoljavao okupljanje na Trgu Republike (već na Ušću). Dolazi do nereda na više mesta u gradu u kojima su dve osobe izgubile život. Uveče je uhapšen lider SPO-a Vuk Drašković (pušten 12. 3.), na gradske ulice izašli tenkovi JNA.
- 9. 3. - Izbor za predstavnika za "Pesmu Evrovizije" na poslednjoj "Jugoviziji" održanoj u Sarajevu.[26]
- 10. 3. - Okupljanje u beogradskom Studentskom gradu, studenti uveče krenuli u stari Beograd, na Brankovom mostu bačen suzavac na njih. Demonstracije studenata kod Terazijske česme traju do 13-tog.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Demonstracije_Terazijska_cesma_1.jpg/230px-Demonstracije_Terazijska_cesma_1.jpg)
- 11. 3. - SPS organizovao miting na beogradskom Ušću. Studenti i građani i dalje na Terazijama.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Monica_Seles_1991.jpg/130px-Monica_Seles_1991.jpg)
- 11. 3. - Monika Seleš prvi put na vrhu WTA liste - smenjuje se sa Štefi Graf do juna 1993.
- 11 - 12. 3. - Vanredno zasedanje Skupštine Srbije, koje je opozicija napustila; smenjeni Mitević, Šestakov i Vitas, podneli ostavke Budihna i Krivec, anegdota o dedi i unuku...[27]; izabran Anketni odbor u vezi 9. marta (prihvaćena većina studentskih zahteva).
- 13. 3. - Veliki miting opozicije na beogradskom Trgu Republike, koji prenosi televizija; oslobođeni Vuk Drašković prvi put pokreće skandiranje "Svi! Svi! Svi!" (uhapšeni da budu pušteni), zahteva se i ostavka vlade; studenti okončali proteste iza ponoći, nakon što je ministar policije Radmilo Bogdanović podneo ostavku.
- 13. 3. - Eksplozija ispod novinskog kioska u Kninu rano ujutro,[28] i još nekoliko narednih dana.
- 13. 3. - Američki ambasador Warren Zimmerman izjavljuje da SAD podržavaju ujedinjenu i demokratsku Jugoslaviju, ali "apsolutno ne" putem vojne intervencije i sile.[29]
- 14. 3. - Okupljanje studenata i opozicije u Novom Sadu, traže ostavku pokrajinskog premijera Radomana Božovića i šefova pokrajinskih medija.[29]
- 15. 3. - Sednica Predsedništva SFRJ 12. marta 1991.: posle trodnevne rasprave, Predsedništvo SFRJ, u funkciji Vrhovne komande oružanih snaga, sa 5:3 odbilo predlog vrha JNA o zavođenju vanrednog stanja na teritoriji SFRJ (ovlašćenje za gušenje etničkih konflikata, mobilizacija i poništavanje republičkih zakona protivnih saveznim).
- 15. 3. - Zbog odbijanja plana JNA, Borisav Jović, predsednik Predsedništva SFRJ, podneo ostavku (sutradan i predstavnici Crne Gore (Nenad Bućin) i Vojvodine (Jugoslav Kostić).
- 15. 3. - Međustranačko vijeće Republike Hrvatske donijelo zaključak o osnivanju Narodne zaštite.
- 15. 3. - Nemačka i formalno nezavisna, nakon što su se četiri sile odrekle svih preostalih prava.
- 16. 3. - Slobodan Milošević izjavio da Srbija neće priznavati savezno predsedništvo, zbog "antisrpske koalicije" drugih republika[30]. Na zatvorenom sastanku sa predsednicima opština iz Srbije izjavio: "Vlada je dobila zadatak da pripremi odgovarajuće formacije koje će nas učiniti... bezbednim..."[31] ("...A, ako treba da se tučemo, bogami ćemo da se tučemo!..."[32]).
- 16. 3. - U Srbiji, Sloveniji i Hrvatskoj mobilizacija rezervne milicije i TO.
- 16. 3. - Izvršno vijeće SAO Krajine donelo formalnu odluku o odvajanju iz Republike Hrvatske i poštovanju saveznih zakona[33].
- 17. 3. - Referendum o očuvanju SSSR: učestvuje 9 od 15 republika, ubedljiva većina je "za".
- 18. 3. - Skupština Srbije, umesto raspuštene kosovske skupštine, smenila Riza Sapunxhiu-a, kosovskog predstavnika u saveznom predsedništvu (koje time ostaje sa četiri člana i gubi kvorum).
- 19. 3. - Slobodan Milošević razgovara sa studentima u Rektoratu. Peticija 200 srpskih glumaca, pisaca i filmskih radnika traži Miloševićevu ostavku, jer je "odabrao ratnu politiku".
- 19. 3. - Saopštenje Vrhovne komande JNA: vojska se neće mešati u političke dogovore, niti dozvoliti međuetničke konflikte i promenu granica SFRJ.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/J32_895_Eisenbahnmuseum_Zagreb%2C_51_144.jpg/150px-J32_895_Eisenbahnmuseum_Zagreb%2C_51_144.jpg)
- 19. 3. - Osnovan Hrvatski željeznički muzej.
- 20. 3. - Borisav Jović povukao ostavku (tj. srbijanska skupština je nije prihvatila[21]).
- 20. 3. - Savezni parlament privremeno smanjio saveznu potrošnju sa 40 na 34% GNP, što je bio MMF-ov uslova za stendbaj kredit od 1 milijarde dolara, deo paketa od 3,4 milijarde pomoći za reforme.[34]
- 21. 3. - Proširena sednica Predsedništva SFRJ (pored Miloševića, tu su i Kučan i Tuđman koji su pristali doći u Beograd).
- 21. 3. - Za nove članove Predsedništva izabrani Branko Kostić (CG) i Sejdo Bajramović (Kosovo) umesto smenjenog Sapundžiua (oni i vojvođanski predstavnik potvrđeni 16. 5.).
- 23. 3. - Srbija donela Zakon o vraćanju zemlje seljacima.[1]
- 24. 3. - Koncert Majlsa Dejvisa u Centru "Sava".[1]
- 25. 3. - Sastanak u Karađorđevu Miloševića i Tuđmana.
- 25. 3. - 63. dodjela Oscara: najbolji film je Dances with Wolves, ukupno sedam nagrada od 12 nominacija.
- 26. 3. - Osnovan Mercosur, zajedničko tržište juga Južne Amerike.
- 27. 3. - Miting SPO i Ujedinjene opozicije u Beogradu, povodom 50-godišnjice puča 27. marta i protiv Miloševićevog režima.
- 27. 3. - Krajinska milicija stigla u Plitvice.
- 28. 3. - Sastanak republičkih lidera u Splitu, u vili Dalmacija. Tuđman se zalaže za labavi savez suverenih država ili razlaz, Milošević bi samo federaciju.
- mart, krajem - Inicijativa za Srpski nacionalni savet (neki akademici, intelektualci, predstavnici stranaka iz Srbije, BiH), sastavljena Deklaracija o srpskom nacionalnom jedinstvu[35] (neuspešno, u septembru će biti osnovan Srpski sabor[36]).
- 31. 3. - Incident na Plitvičkim jezerima - oružani sukob specijalaca MUP Hrvatske i milicajaca samoproglašene SAO Krajine; prvi u kome su zabilježene ljudske žrtve. Uhapšeni krajiški policajci, kao i Goran Hadžić. Simbolični početak Domovinskog rata. Pucnjava i kod Titove Korenice. JNA razdvaja strane.
- 31. 3. - U džamiji na Souk-bunaru osnovana Patriotska liga, vojno krilo SDA[37].
- 31. 3. - U Albaniji održani prvi višestranački izbori, na kojima pobjeđuju reformirani komunisti.
- 31. 3. - Gruzija glasa za nezavisnost od SSSR.
- 31. 3. - Raspušten Varšavski pakt.[1]
- 31. 3. - Izdate nove novčanice od 100 dinara (djevojka sa maramom), 500 dinara (odrastao mladić) i 1000 dinara (Nikola Tesla) za vanredne potrebe zemlje.
- mart - Održan Popis stanovništva u SFRJ - oko 23,5 miliona stanovnika; u Bosni i Hercegovini 4.377.033 stanovnika, 43,47% Muslimana, 31,21% Srba, 17,38% Hrvata, 5,54% Jugoslavena (→ popisi u Srbiji i u Hrvatskoj).
April/Travanj
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/BiH_-_ES_N_1991_1.gif/220px-BiH_-_ES_N_1991_1.gif)
- 1. 4. - Izvršno vijeće SAO Krajine donijelo u T. Korenici odluku o prisajedinjenju SAO Krajine Srbiji i mobilizaciji (Skupština u Srbiji nije prihvatila odluku o priključenju)[21].
- 3. 4. - Vijeće sigurnosti UN izglasalo rezoluciju o prekidu vatre u Zaljevskom ratu i zatražilo od Iraka da uništi oružje za masovno razaranje.
- 5. 4. - Dan nakon dolaska iz Beograda sa Frankom Simatovićem, Kapetan Dragan preuzima komandu nad bazom krajiške milicije u Golubiću kod Knina (nastanak "Knindži", začetak JSO)[31].
- 8. 4. - U Zagrebu, usled protesta ispred vojnog suda, odloženo suđenje u Martinu Špegelju, u odsustvu, i još sedmorici (počinje 18-og, sledećeg dana se proces Špegelju odvaja od ostalih, šest presuda 20. 5.).
- 9. 4. -
Gruzija proglašava nezavisnost od SSSR-a.
- 9. 4. - Na Borovo Selo ispaljeno nekoliko raketa. Ostavka Radmila Bogdanovića ministra MUP-a Srbije.[1]
- 11. 4. - Sastanak republičkih lidera na Brdu kod Kranja - dogovoreno da se do kraja maja sprovedu referendumi u republikama, osim Slovenije gde je on već sproveden (nije se došlo do datuma glasanja)[21].
- 11. 4. - Veliki štrajk JAT-ovih radnika.[1]
- 15. 4. - U Londonu osnovana Evropska banka za obnovu i razvoj. Savezni premijer Marković je razgovarao sa zapadnim liderima i dobio podršku za reforme i opstanak Jugoslavije.[38]
- 16. 4. - U Srbiji zbog neisplaćenih plata štrajkuje 700.000 radnika; traže garantovani minimalac i ukidanje novih poreza - vlada odmah ispunjava zahteve[21].
- 17. 4. - Slobodan Milošević posetio Hilandar uz hladan doček[39].
- 18. 4. - Sastanak republičkih lidera u Ohridu: dogovoreno je referendumsko pitanje, ali sumnja se u korisnost istog.
- 19. 4. - Marković pred Saveznom skupštinom: devalvacija dinara sa 9 na 13 za nemačku marku, predlaže plan reformi "11+3" koji podržava Zapad, ali ga odbacuju republike (Srbija, Hrvatska, Slovenija).[40]
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Logo_of_Croatian_National_Guard.svg/80px-Logo_of_Croatian_National_Guard.svg.png)
- 20. 4. - Osnovan Zbor narodne garde, prethodnik Hrvatske vojske.
- 20. 4. - Prvi Kros Radio Beograda, danas Kros RTS-a.
- 24. 4. - Fudbal: U Beogradu na stadionu Marakana Crvena Zvezda pobedila Bajern 2:2(1:0)[1]
- 25. 4. - Srbi osnivaju Zajednicu opština Bosanske krajine.
- 25. 4. - Predsednik Jović pred Skupštinom okrivljuje Markovićeve reforme za ekonomske probleme.
- 28. 4. - JNA blokira Kijevo pošto je hrvatska policija stigla sinoć - želi sprečiti sukobe sa susednim selima.
- 29. 4. - Sastanak republičkih lidera na Cetinju, ne mogu se dogovoriti o načinu sprovođenja referenduma.
- 29. 4. - Počela s emitovanjem beogradska Radio Politika.
- 29. 4. - Ciklon pogađa Bangladeš, poginulo skoro 139 hiljada ljudi.
- 30. 4. - Konstitutivna sednica skupštine SAO Krajine u Kninu, izabrana vlada, zakazan referendum.[41]
Maj/Svibanj
- 2. 5. - Sukob u Borovom Selu u kome je ubijeno 12 hrvatskih policajaca i trojica Srba. JNA razdvaja strane ovde i u okolnim selima. Policajac Franko Lisica ubijen u Polačama kod Benkovca.
- 2. 5. - Pucano je na helikopter potpredsednika Sabora Vladimira Šeksa, nakon posete Kijevu. Eksplozije u Pakracu.
- 2. 5. - U Zadru i Šibeniku vandalizovana srpska imovina.
- 3. 5. - Mošti Nikolaja Velimirovića iz SAD donesene u Beograd, a u Lelić kod Valjeva 12. 5.
- 4. 5. - U Sotinu, sa barikade, ubijen jedan Srbin[42]. Niz incidenata sa pucnjavom i eksplozijama u više gradova Hrvatske sledeće noći, postavljaju se barikade po selima; Tanjug prenosi da je 200 izbeglica prešlo Dunav u Srbiju.[43]
- 4. 5. - Šešeljevi četnici demonstriraju ispred Kuće cveća.
- 4. 5. - Zvaničan datum nastanka JSO (Crvene beretke).
- 4. 5. - Pesma Evrovizije u Rimu: poslednje učešće SFR Jugoslavije, Bebi Dol sa pesmom "Brazil" uzima pretposlednje mesto (pobedila Carola iz Švedske).
- 5. 5. - Croatia Airlines ima prvi putnički let, na liniji Zagreb-Split.
- 6. 5. - Na velikim demonstracijama u Splitu ispred tadašnje Komande Vojnopomorske oblasti, povodom blokade Kijeva, ubijen vojnik JNA Sašo Gešovski. SSNO Veljko Kadijević izjavljuje da je zemlja u stanju građanskog rata i proglašava borbenu gotovost[44], izjavljuje da će vojska odgovoriti na svaki napad, daje ultimatum saveznim i republičkim vlastima za očuvanje mira.
- 6. 5. - Zamrznuta američka ekonomska pomoć Jugoslaviji i podrška za kredite u međunarodnim institucijama, povodom "oštre represije" albanske manjine i "destabilizacije Predsedništva" (na osnovu zakona od prošlog novembra)[44]; pomoć uslovno nastavljena 24. 5. uz upozorenja Srbiji.
- 7. 5. - U Beogradu pozvani rezervisti[44]. Demonstranti u BiH i Makedoniji traže da se vojni rok služi u sopstvenoj republici.
- 7 - 9. 5. - Kod Pologa blokirana motorizirana brigada JNA iz Mostara, propuštena nakon posredovanja predsednika Izetbegovića[45]. Jedna kolona je bila blokirana i kod Šuice.
- 7. 5. - U Splitu masovne demonstracije hrvatskih nacionalista protiv JNA. Ubijen vojnik Saša Gešovski.[1]
- 8. 5. - Hajduk osvaja posljednji Kup Jugoslavije u nogometu, pobjedom u Beogradu od 1-0 nad Crvenom zvezdom.
- 8. 5. - Slovenački zakon zahteva od svojih građana da služe u Teritorijalnoj odbrani umesto u JNA.
- 9. 5. - Treći dan sednice Predsedništva SFRJ sa republičkim liderima - JNA ovlašćena da sprovodi odluke za uspostavljanje mira i zaustavljanje etničkog nasilja: razoružavanje paravojnih jedinica i hrvatske rezervne policije. Tuđman, koji nije bio prisutan, odbija razoružanje policije i pregovore sa "teroristima".
- 9. 5. - Patrijarh Pavle u Jasenovcu. Finale 43. YU kupa: Hajduk - Crvena Zvezda 1:0.[1]
- 11. 5. - Osnovano Bošnjačko nacionalno vijeće Sandžaka (kasnije Dan Bošnjačke nacionalne zastave).
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Rajiv_Gandhi_%28cropped%29.jpg/150px-Rajiv_Gandhi_%28cropped%29.jpg)
- 12. 5. -
Referendum o statusu SAO Krajine, tj. o priključenju Srbiji i ostanku u Jugoslaviji. Krajiška skupština potom donosi odluku da je "teritorija Krajine deo državne teritorije Srbije".
- 14. 5. - Televizija Beograd počela da emituje program preko satelita, za zapadnu Evropu, ali i zapadne delove Jugoslavije.
- 15. 5. - Utopio se Vukašin Šoškoćanin ratni komandant Srba u Hrvatskoj.[1]
- 15. 5. - "Srpski blok" u Predsedništvu SFRJ glasa protiv toga da Stjepan Mesić preuzme predsedavanje, Crna Gora uzdržana, četiri za (ponovo odbijeno 17-og).
- 15. 5. - Édith Cresson prva žena premijer Francuske (do 1992).
- 16. 5. - Savezna skupština odobrava nove članove Predsedništva SFRJ (Crna Gora, Vojvodina, Kosovo). Kosovsko-albanski, slovenački i hrvatski delegati napustili zasedanje zbog Sejde Bajramovića.
- 17. 5. - Sejdo Bajramović, predstavnik Kosova, imenovan za koordinatora Predsedništva SFRJ. Predsednik SIV Ante Marković imenovao specijalni panel (kojeg Hrvatska odbacuje)[46].
- 17. 5. - Skupština SAO Krajne donela odluku o prisajedinjenju Srbiji.[1]
- 18. 5. - Somaliland se otcepio od Somalije (ostaje nepriznat).
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/1991_Croatian_independence_referenum_government_issued_poster.jpg/200px-1991_Croatian_independence_referenum_government_issued_poster.jpg)
- 19. 5. -
Referendum o hrvatskoj samostalnosti - odziv 83,56%, "za" glasalo 94,17%.
- 21. 5. - U SAD-u usvojen Niklsov amandman protiv Srbije.[1]
- 21. 5. - Bombašica-samoubica na skupu u gradu Sriperumbudur ubija bivšeg indijskog premijera Rajiva Gandhija.
- 21. 5. - Bijegom marksističkog predsjednika Mengistu Haile Mariama iz Etiopije završava Etiopski građanski rat. Na vlast dolazi Revolucionarni demokratski front etiopskih naroda koji je i 2014. vladajuća koalicija.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Oklepniki_JLA_pred_710._u%C4%8Dnim_centrom_Teritorialne_obrambe_v_Pekrah.jpg/220px-Oklepniki_JLA_pred_710._u%C4%8Dnim_centrom_Teritorialne_obrambe_v_Pekrah.jpg)
- 23. 5. - Incident u slovenačkom kampu za obuku u Pekrama kod Maribora - nakon što su zadržana dvojica vojnika JNA, vojska tokom pregovora upala u bazu i odvela dvojicu slovenačkih oficira (ili oficira i trojicu pripadnika TO, u Mariboru[47]), koji su pušteni sutradan, nakon što su kasarnama isključeni struja i telefon[48]. (→ Pekrski dogodki (sl))
- 23. 5. - Odluka predsjednika Republike Tuđmana, na osnovu rezultata referenduma: Republika Hrvatska ne ostaje u Jugoslaviji kao jedinstvenoj saveznoj državi (objavljeno 27. 5.)[49].
- 24. 5. - Državni sekretar SAD Baker objavljuje nastavak pomoći SAD Jugoslaviji, ali osuđuje Srbiju zbog "gaženja prava" Albanaca na Kosovu i blokade Mesićevog izbora, otkazuje se osiguranje novih investicija u Srbiji.[50]
- 24. 5. - Počinje Operacija Solomon - 14.325 etiopskih Jevreja prevezeno u Izrael.
- 24 - 25. 5. - Tuđman u Rimu, susreti sa talijanskim liderima i kratka audijencija kod pape.
- 25. 5. - Na saboru Srpske pravoslavne crkve: prevazilaženje raskola.[1]
- 25. 5. - Policija likvidirala zagorskog ubojicu i odmjetnika Vinka Pintarića.
- 26. 5. - Lauda Air let 004: u padu austrijskog aviona u Tajlandu poginulo 223 putnika i članova posade, uključujući troje Jugoslovena. Lokalci opljačkali poginule.
- 27. 5. - Osnovana Zajednica opština istočne i stare Hercegovine (v. SAO Hercegovina).
- 28. 5. - Prva smotra Zbora narodne garde na Stadionu NK Zagreb.
- 29. 5. - FK Crvena Zvezda postala prvak Evrope u fudbalu u Bariju pobedivši Olimpik iz Marseja sa 5:3 posle izvođenja jedanaesteraca.
- 29. 5. - Skupština SAO Krajine izabrala prvu vladu: premijer Milan Babić, ministar unutrašnjih poslova Milan Martić.
- 29 - 30. 5. - Predsednik Komisije EZ Jacques Delors i Jacques Santer, luksemburški premijer i predsedavajući Saveta ministara EZ, u Beogradu - EZ je spremna da pomogne demokratizovanoj i reformisanoj Jugoslaviji[44] (navodno Slobodan Milošević i Franjo Tuđman odbili sporazum).
- 30. 5. - Prva velika smjena straže na Markovu trgu - Predsjednička garda u stiliziranim povijesnim odorama. Sabor glasa za proglašenje pune nezavisnosti ako se do 30. juna ne nađe sporazum.
Jun/Juni/Lipanj
- 1. 6. - Otvoren tunel Karavanke.
- 1. 6. - Poskupelo 1.500 proizvoda.[1]
- 2. 6. - Crna Gora se proglasila ekološkom državom.[1]
- 3. 6. - Četiri Sterijine nagrade "Kneževoj večeri".[1]
- 5. 6. - Pobuna u zatvoru Lepoglava, traže bolji tretman i amnestije - specijalci povratili kontrolu dva dana kasnije.
- 5. 6. - Ostavka predsednika Skupštine Srbije Slobodana Unkovića. Novi predsednik Aleksandar Bakočević.[1]
- 6. 6. - Samit šefova republika u Stojčevcu kod Sarajeva. Izetbegović i Kiro Gligorov predložili asimetrični savez suverenih republika.
- 8. 6. - Milicionari SAO Krajine iz Knina održavaju smotru u Drvaru i Bosanskom Grahovu[45].
- 9. 6. - Opozicija demonstrira u Beogradu, traže Miloševićevu ostavku i nove izbore. Vuk Drašković traži srpsku nacionalnu gardu (SPO doneo odluku o osnivanju Srpske garde 27. 6. - ne mešati sa Arkanovom gardom).
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Pinatubo91eruption_clark_air_base.jpg/230px-Pinatubo91eruption_clark_air_base.jpg)
- 10. 6. - U Sarajevu osnovano Vijeće nacionalne obrane muslimanskog naroda s Patriotskom ligom kao svojim vojnim krilom[51].
- 10. 6. - Darko Pančev sa 32 gola prvi strelac Evrope.[1]
- 11. 6. - Koncert Boba Dilana u Zemunu.[1]
- 12. 6. - Boris Jeljcin izabran za predsjednika Rusije (RSFSR).
- 12. 6. - Tuđman, Izetbegović i Milošević razgovaraju u Splitu (i u Beogradu 19-og). Kadijević kaže da vojska hoće federaciju sa nepromenjenim granicama i ekonomskim reformama.
- 13. 6. - Dobroslav Paraga u Ljubuškom proglasio "Nezavisnu državu Hrvatsku"[51].
- 14. 6. - Željko Ražnatović Arkan osuđen u Hrvatskoj na pet godina zatvora i pušten da se do pravosnažnosti presude brani sa slobode - odlazi u Beograd[52].
- 15. 6. - Ultraplinijska erupcija vulkana Pinatubo na Filipinima, druga najveća na kopnu u 20. veku - stradalo 800 ljudi, smatra se da je srednja temperatura na severnoj polulopti snižena za 0,5–0,6 stepeni.
- 15. 6. - Nestašica nafte u svim rafinerijama.[1]
- 16. 6. - Italija silom vraća albanske izbeglice.[1]
- 16. 6. - Prikazana poslednja od 82 epizode "Boljeg života".
- 17. 6. - Najtopliji jun u ovom veku - 35 °C. Invazija komaraca u Beogradu.[1]
- 19-20. 6. - Sastanak KEBS-a u Berlinu - traži se mirno rešenje nesuglasica u Jugoslaviji, podržava se njen integritet[44].
- 21. 6. - Američki državni sekretar James Baker u poseti Jugoslaviji, čiji integritet podržava. Razgovara sa saveznim i republičkim liderima - obeshrabren je; SAD neće priznati Sloveniju i Hrvatsku,[44] čiji lideri ne odustaju od nezavisnosti.
- 24. 6. - Evropska zajednica i KEBS podržavaju jedinstvo Jugoslavije.
- 24. 6. - Predsednik SIV Ante Marković pred Hrvatskim saborom poziva Sloveniju i Hrvatsku da zaustave planove za proglašenje nezavisnosti (opasnost "kolapsa društva").
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Slovenian_war_map.jpg/270px-Slovenian_war_map.jpg)
- 25. 6. - Hrvatska i Slovenija proglašavaju nezavisnost od SFRJ, ostavljena mogućnost saveza sa ostalim republikama, kao nezavisnim državama (slovenački rok za proglašenje bio 26. 6.). Najavljeno povlačenje delegata iz Saveznog veća, ne i Veća republika i pokrajina. Srbija ne priznaje otcepljenje.
- 26. 6. - Slovenačka milicija zauzela granične prelaze, tenkovi JNA su na putevima, avioni preleću gradove, aerodromi su zatvoreni. Savezna vlada smatra odluke o otcepljenju ništavnim, naređuje zauzimanje graničnih prelaza.
- 26. 6. - Srpske snage napale stanicu milicije u Glini, poginuo policajac i dvojica civila, sukob i u Dvoru na Uni, JNA interveniše - narednih dana napeto na Baniji i Kordunu. U Bršadinu poginuo savezni policajac.[53]
- 26. 6. - SPO odlučio da osnuje Srpsku nacionalnu gardu[54].
- 27. 6. - Započinje Rat u Sloveniji. JNA krenula u oružanu akciju preuzimanja kontrole jugoslovenskih graničnih prelaza. Nad ljubljanskim naseljem Rožna dolina oboren helikopter JNA (prve žrtve - Toni Mrlak i Bojanče Sibinovski). U desetodnevnom ratovanju sa pripadnicima slovenačke teritorijalne odbrane poginule 62 osobe.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/DOG9103_2_26_Vrtojba_BWX.jpg/220px-DOG9103_2_26_Vrtojba_BWX.jpg)
- 27. 6. - Tenk gazi fiću u Osijeku (→ Fićo gazi tenka!).
- 27. 6. - U Bosanskom Grahovu donesena Deklaracija o ujedinjenju Zajednice opština Bosanske krajine i SAO Krajine.
- 27 - 28. 6. - Slučaj Holmec: okršaj JNA i TO Slovenije kod graničnog prelaza Holmec i mogući ratni zločin slovenačke strane.
- 28. 6. - Dejstva Ratnog vazduhoplovstva u Sloveniji.
- 28. 6. - Tenkovi JNA u Sloveniji. U borbama više mrtvih sa obe strane.[1]
- 28. 6. - Za uveče dogovoreno primirje u Sloveniji, povratak u kasarne JNA (koja objavljuje da je ispunila zadatke), ali pucnjava se nastavlja.[44][54][55]. Poručnik JNA Dragan Bubalo ranjen i umro jer TO nije dozvolila prevoz helikopterom.
- 28. 6. - Trojka EZ uveče u Jugoslaviji (Poos, de Michelis, Broek):[56] Stjepan Mesić da bude izabran za predsednika predsedništva SFRJ, odluke o nezavisnosti će biti zamrznute[57]. Petogodišnji program pomoći vredan 1,155 milijardi dolara će biti zamrznut ako ne bude sprovedeno primirje[58].
- 29. 6. - Papa se izjašnjava protiv kršenja legitimnih aspiracija vojnom silom.
- 29. 6. - Sukobi kod Osijeka i Mirkovaca.
- 29. 6. - Ultimatum JNA Sloveniji, plan od 12 tačaka[59] - primirje, napuštanje graničnih prelaza i deblokada kasarni.
- 29. 6.
Eurobasket 1991. u Rimu - Jugoslavija prvak, Vlade Divac i Toni Kukoč u timu prvenstva.
- 30. 6. - Vojislav Šešelj (SRS) izabran za narodnog poslanika (Borislav Pekić iz DS ostao u prvom krugu 16. 6.)[57].
- 30. 6. - JNA poziva rezerviste,[57] u Sloveniji i Hrvatskoj se ne odazivaju.
- 30. 6. - Premijer Marković objavljuje da je vojsci naređen povratak u kasarne.
Jul/Juli/Srpanj
- 1. 7. - Stjepan Mesić, pod pritiskom Evropske zajednice, rano ujutro izabran za predsednika Predsedništva SFRJ[60]. Branko Kostić potpredsednik.[1]
- 1. 7. - Ubijen Josip Reihl-Kir, šef osiječke policije.
- 1. 7. - Formalno ukinut Varšavski pakt.
- 1. 7. - Holandija predsedava Savetom Evropske zajednice (ministar ino. poslova Hans van den Broek).
- 2. 7. - Nove borbe u Sloveniji, slovenačka TO napada JNA, Vazduhoplovstvo gađalo nekoliko ciljeva; načelnik generalštaba Adžić preti odmazdom za napade na vojsku; Mesić i Tupurkovski u Ljubljani: vojska će napasti ako trupe ne budu deblokirane; uveče primirje.
- 2. 7. - Gomila u Zagrebu pokušava da zaustavi tenkovski konvoj, najmanje troje mrtvih (jedna tenkovska kolona se sutradan vratila).
- 2. 7. - Roditelji vojnika JNA u Sloveniji upali u Narodnu skupštinu Srbije - traže da se regruti ne šalju u Sloveniju i Hrvatsku, sutradan putuju u Sloveniju[57][61]. "Vratite nam Decu!".[1]
- 2. 7. - Evakuacija stranaca sa Jadrana.[1]
- 3. 7. - Rano ujutru tenkovska kolona iz Beograda kreće auto-putem (do hrvatske granice)[61], na područje Belog Manastira i mađarske granice. U Sloveniji je primirje, većina JNA se vratila u kasarne, Slovenci zauzimaju napuštene granične prelaze.
- 3. 7.? - Pismo predsednika SAD Dž. Buša predsedniku predsedništva Mesiću: SAD ne podržavaju upotrebu sile za očuvanje integriteta Jugoslavije, prihvatiće nezavisnost Slovenije i Hrvatske ako budu postignute mirno[58].
- 4. 7. - Hrvatske snage u Topuskom. Okršaj sa mrtvima u Ćelijama blizu Vukovara.
- 4. 7. - Partrijarh Pavle poziv stranke na izmirenje.[1]
- 5. 7. - Evropska zajednica uvodi Jugoslaviji embargo na oružje, zamrzava finansijsku pomoć od 807 miliona ekija (915 mil. dolara), za sada odbijaju priznati nezavisnost dve republike. KEBS odlučio poslati posmatračku misiju u Jugoslaviju (SAD podržavaju embargo na oružje 8. 7.)[58].
- 5. 7. - Predsedništvo SFRJ predlaže da Slovenci zadrže kontrolu nad prelazima, ali da se prihodi uplaćuju u saveznu kasu. Slovenija demobilisala deo svojih snaga, oslobođeno je 2.000 zarobljenih pripadnika JNA.
- 6. 7. - Milošević: ko ne želi da ostane u federaciji, može da ide; Srbija će zaštititi Srbe koji žive u drugim republikama. Borisav Jović kaže dva dana kasnije da će doći do rata ako Hrvatska bude insistirala da se otcepi sa srpskim enklavama.[62]
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/SPP_SrbDobGarda.svg/80px-SPP_SrbDobGarda.svg.png)
- 7. 7. - Okršaj u Tenji, kod Osijeka, prvi put upotrebljena hrvatska artiljerija, mrtvi na obe strane (najmanje osam), JNA razdvaja (Srpska dobrovoljačka garda ima prve borbe u ovom mestu[52]). Srbi zauzeli i spalili Ćelije.
- 7. 7. - Štefi Graf - vimbldonska pobednica.[1]
- 7 - 8. 7. - Brionska deklaracija na sastanku trojke EZ i predstavnika Slovenije, Hrvatske i saveznih vlasti - kraj rata u Sloveniji, objave nezavisnosti Slovenije i Hrvatske zamrznute na tri meseca, predviđen povratak JNA u kasarne u Sloveniji i Hrvatskoj.
- 9. 7. - E3 šalje posmatračku misiju u Hrvatsku.[1]
- 11. 7. - Oružani okršaj na periferiji Osijeka (susedi tvrdili da se u jednoj kući okupljaju četnici). Pucnjava i eksplozije i u Tenji, Mirkovcima i Borovu Selu. Kod Zadra sinoć ubijen hrvatski policajac.[63]
- 12. 7. - Zemljotres u rumunskom delu Banata (M 5.6, I VIII).
- 13. 7. - Savezno predsedništvo naređuje demobilizaciju TO i etničkih oružanih grupa, Mesić kaže da se to ne odnosi na ZNG. Potpisan memorandum o razumevanju sa EZ o slanju posmatrača.
- 14. 7. - Borbe na Baniji: hrvatske snage povratile sela Kraljevčani i Dragotinci kod Petrinje, napadnuta postaja hrvatske policije u Glini (par dana kasnije i u Topuskom i Kozibrodu).
- 14. 7. - Franjo Tuđman u intervjuu Frans presu: o razgraničenju u BiH bi se moglo dogovoriti "mirno za zelenim stolom"[64], kasnije demantovano[65].
- 14. 7. - U Beogradu na Adi Ciganliji rekordnih 350.000 kupača.[1]
- 15 - 17. 7. - Samit G7 u Londonu na koji je pozvan i Mihail Gorbačov iz SSSR - ne uspeva dobiti ekonomsku pomoć.
- 16. 7. - Franjo Gregurić je na čelu treće Vlade Republike Hrvatske (do 1992).
- 18. 7. - Predsedništvo SFRJ usvojilo odluku o povlačenju snaga JNA iz Slovenije u roku od tri meseca: 31. korpus u Srbiju a 14. u BiH[65] (Mesić protiv, Bogićević uzdržan).
- 20. 7. - Ubijena trojica policajaca u Daruvaru.
- 22. 7. - Sastanak saveznih i republičkih čelnika u Ohridu, predlog razoružanja paravojski i demobilizacije,, poziv posmatračima EZ. Ante Marković upozorava na "kataklizmu"; Tuđman napustio sastanak zbog jakih borbi u Mirkovcima (20-tak mrtvih). Hrvatske snage i avioni JNA razmenili vatru iznad Vinkovaca.
- 22. 7. - JNA počela blokadu Vukovara.[1]
- 22. 7. - Mike Tyson uhapšen pod optužbom silovanja Desiree Washington.
- 23. 7. - JNA: hrvatske snage napale srpsko selo Palača kod Osijeka i vojnu jedinicu na mostu "25. maj" između Bačke Palanke i Iloka (okršaj kod mosta i 25. i 27. 7.).
- 23. 7. - U Srbiji usvojen Zakon o teritorijalnoj organizaciji i lokalnoj samoupravi, Užice, Vrbas i (Kosovska) Mitrovica više nisu "Titovi". Nema više Međuopštinskih regionalnih zajednica a okruzi su uvedeni sledećeg januara.
- 24. 7. - Deo opozicije delimično izlazi iz Skupštine Srbije. Dragan Stojković Piksi i Robert Prosinečki u timu sveta.[1] Srpski zvaničnici kažu da je iz Hrvatske stiglo 26.400 izbeglica, juče 3.000. Borbe kod Plastova, severno od Šibenika.
- 25. 7. - Borbe između tenkova JNA i hrvatskih snaga u Erdutu, Dalju i Aljmašu, u Erdutu poginula šestorica hrvatskih "Tigrova".
- 25. 7. - Dva "jastreba" JNA uništila hrvatski raketni poligon.[1]
- 26. 7. - Akcija "Žaoka"[66]. Srpska paravojska u Struzi kod Dvora na Uni koristila hrvatske civile kao živi štit (JNA kasnije zaštitila civile)[67]. Tenk JNA kod Siska pregazio hrvatski policijski automobil, poginula dvojica policajaca.
- 26. 7. - 38. Pulski filmski festival otkazan na dan otvaranja[68].
- 27. 7. - JNA i srpske snage izbacile hrvatsku policiju iz Gline (Knindže nakon ove bitke dobile poznate crvene beretke). Sunja je opkoljena nakon granatiranja.
- 28. 7. - Koncert "Yutel za mir" u sarajevskoj Zetri.
- 28. 7. - Pulska "Zlatna arena" Džonu Malkoviču, za učešće na festivalu koji se ne održava.[1]
- 29. 7. - Šef policije u Vrginmostu poručuje da se priključuje Krajini.
- 31. 7. - Hrvatske snage i civili napuštaju Kostajnicu; juče su srpske snage napadale grad, uz dejstvovanje dva aviona JNA[69] (hrvatske snage se vraćaju dva dana kasnije). Policija u Vojniću se izjašnjava za Krajinu.
- 31. 7. - SSSR i SAD u Moskvi potpisuju START I, ugovor o redukciji strateškog naoružanja.
- 31. 7. - Hrvatska istupa iz FSJ.[1]
Avgust/August/Kolovoz
- 1. 8. - Hrvatska strana gubi Erdut, Dalj i Aljmaš uz nekoliko desetina ubijenih (→ Pokolj u Dalju).
- 3. 8. - Hrvatski napad na Dalj, borbe kod Tenje, Predsedništvo naređuje primirje.
- 3. 8. - Usled borbi, Hrvatska prekida sve odnose sa Srbijom[58].
- 3. 8. - Gorbačov najavljuje da će deo republika SSSR 20. avgusta potpisati novi savezni dogovor kojim bi nastao Savez Suverenih Država (konačni tekst ugovora objavljen 15. 8.).
- 4. 8. - U Prebilovcima kod Čapljine sahranjeni posmrtni ostaci Srba ubijenih 1941.
- 4. 8. - Neuspeh mirovne misije EZ (primirje sa posmatračima), srpska delegacija nije došla na sastanak, navodno "trik" oko termina. Hans-Dietrich Genscher sutradan najavljuje da će EZ razmotriti sankcije protiv Srbije i priznanje Slovenije i Hrvatske.
- 4. 8. - U Beogradu ubijen Branislav Matić Beli, finansijer SPO, zapovednik Srpske garde.
- 5. 8. - Srpski napad na Lovinac kod Gračaca.
- 5. 8. - U Srbiji objavljen Zakon o radio-televiziji - RTV-e Beograd, Novi Sad i Priština spojeni u državnu Radio-televiziju Srbije.
- 6. 8. - Dogovoreno primirje u Hrvatskoj, od sutra ujutru, sporadično se krši.
- 6. 8. - Tim Berners-Lee objavio sažetak projekta World Wide Web na njuzgrupi alt.hypertext - time WWW postaje javno dostupni servis na internetu.
- 7. 8. - Makedonija odlučila da održi referendum 8. septembra.
- 10. 8. - Kod Kostajnice ubijen snimatelj HTV Gordan Lederer.
- 11. 8. - Avioni JRV greškom ubili četvoricu srpskih pobunjenika kod Topuskog - odgovor na raniji hrvatski napad na helikopter. Srbi i Hrvati su juče i danas razmenili 25 zarobljenika.[70]
- 12. 8. - Beogradska inicijativa na sastanku Slobodana Miloševića sa predsjednicima skupština Srbije, Crne Gore i BiH (Krajišnik) za očuvanje Jugoslavije[71]; predloženo da se sastavi novi ustav za republike koje žele ostati u Jugoslaviji, predsednik BiH Alija Izetbegović protestuje jer sastanak nije bio reprezentativan[72].
- 12. 8. - Osnovana SAO Zapadna Slavonija.
- 13. 8. - U okršaju kod Belog Manastira poginula trojica hrvatskih policajaca, u Kninu razmenjeno 75 zarobljenih.
- 14. 8. - U Hrvatskoj, BiH i Makedoniji odbijaju regrutaciju za JNA, a Slovenci oslobođeni vojne obaveze.[1]
- 14. 8. - Pokolj u Kraljevčanima kod Petrinje, ubijeno pet starijih seljana Hrvata.
- 14. 8. - Vlada Srbije naredila bankama da daju 22 dinara za marku, umesto zvaničnih 13 (crni kurs je 50-80% viši, u Sloveniji i Hrvatskoj se od ranije daje 50% više od kursa).
- 16. 8. - Dvojica hrvatskih policajaca poginula u Okučanima, helikopter sa posmatračima EZ se spustio kod Novske nakon što je pogođen. Srpska strana kaže da se hrvatske snage gomilaju i opkoljavaju srpska sela.
- 16. 8. - Izetbegović: o sudbini BiH će se odlučiti na referendumu čiji će datum odrediti skupština, poziv Turskoj i EZ za pomoć protiv srpskih i hrvatskih planova za podelu BiH[72].
- 16. 8. - Automobil sa tablicama iz BiH eksplodirao u Herceg Novom, dvoje poginulih.[73]
- 16. 8. - Demokratski savez Kosova najavljuje referendum.
- 17. 8. - Papa Jovan Pavle II u Pečuju kaže da su hrvatska htenja legitimna.
- 17/18. 8. - Tenkovi JNA u Okučanima, nakon što je zauzet most na Savi; avioni gađali hrvatske položaje u Staroj Gradiškoj, nakon borbi prethodnog dana.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Boris_Yeltsin_22_August_1991-1.jpg/250px-Boris_Yeltsin_22_August_1991-1.jpg)
- 19. 8. - Raspad SSSR: pokušaj državnog udara u Sovjetskom Savezu, tj. zbacivanja Mihaila Gorbačova sa vlasti, sledi niz proglašenja nezavisnosti.
- 19. 8. - Borbe oko Pakraca i Okučana - napadnute su hrvatske policijske stanice. Granatiranje Osijeka. Milan Martić u intervjuu "Borbi" kaže da je JNA uz Srbe i da će uskoro biti zauzeti Petrinja, Karlovac i Zadar, jer je "potrebna luka".
- 19. 8. - Eksplozije ispred dva jevrejska zdanja u Zagrebu (→ Operacija Labrador).
- 20. 8. - U SSSR-u uvedeno vanredno stanje. Smenjen Mihail Gorbačov.[1]
- 20. 8. - Protesti protiv puča u Moskvi, na čelu kojih se nalazi Boris Jeljcin.
- 20. 8. -
Estonija proglašava nezavisnost od SSSR-a.
- 20. 8. - Vlada SAO Krajine odlučila da uspostavi jedinstvenu Teritorijalnu odbranu, u sklopu Oružanih snaga SFRJ.
- 20. 8. - Granatiranje Osijeka, pogođeni tramvaj (dvoje mrtvih) i katedrala - sutradan isključeni voda i struja kasarnama JNA na istoku Slavonije.
- 21. 8. - Boris Jeljcin i građani Moskve zaustavili tenkove poslate na ruski parlament.[1]
- 21. 8. - Kninski korpus JNA na domaku Zadra, Novosadski korpus ušao u Beli Manastir. MiG-21 pao kod Plitvica, pilot poginuo.
- 21. 8. -
Latvija proglašava nezavisnost od SSSR-a, pokušaj puča u Moskvi okončan.
- 21 - 22. 8. - Vazduhoplovstvo raketira položaje ZNG u Sarvašu.
- 22. 8. - Tuđmanov ultimatum saveznom predsedništvu: JNA će biti smatrana okupacionom vojskom i biće proglašena opšta mobilizacija, ako se do 31. 8. ne uspostavi primirje i pobunjenici ne polože oružje.
- 22. 8. - Mihail Gorbačov se vratio u Moskvu. Trijumf Borisa Jeljcina: vojska se skrenula protiv generala - pučista.[1]
- 24. 8. -
Ukrajina proglašava nezavisnost od SSSR-a.
- 24. 8. - Boris Jeljcin zabranio rusku KP.[1]
- 24. 8. - Kod Žute Lokve blizu Brinja ubijena četvorica hrvatskih policajaca. Oboren avion JRV iznad Borova, pilot se spasao.
- 24. 8. - Hans Dietrich Genscher upozorava da bi Nemačka mogla priznati Sloveniju i Hrvatsku ako se borbe nastave.
- 24. 8. - U Atini završeno Evropsko prvenstvo u vaterpolu: Jugoslavija prva.
- 24. 8. - UEFA odlučila da se mečevi evropskih kupova igraju van Jugoslavije.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Global_effect_of_1989-1991_Revolutions.png/220px-Global_effect_of_1989-1991_Revolutions.png)
- 25. 8. - Počinje Opsada Vukovara: napadi JNA i srpskih paravojnih jedinica sa zemlje, reke i vazduha.
- 25. 8. -
Belorusija proglasila nezavisnost.
- 25. 8. - Student Linus Torvalds piše na newsgroupi o jezgru novog operativnog sistema koji razvija.
- 26. 8. - Hrvatske snage napale JNA oko Vukovara. Grad i dalje pod blokadom. JNA zauzima Kijevo.
- 27. 8. -
Moldavija proglašava nezavisnost od SSSR.
- 27. 8. - Ministri inostranih poslova u Briselu smatraju da je Srbija odgovorna za konflikt (dva dana kasnije State Department misli isto)[72]; EZ predlaže mirovni plan (primirje uz posmatrače i mirovna konferencija), Srbija okleva da prihvati.
- 27. 8. - Na Kosovu je otpušteno 6.000 srednjoškolskih nastavnika koji nisu prihvatali novi nastavni program.
- 29. 8. - Roditelji vojnika JNA iz svih republika, uglavnom majke, pokušavaju protestovati ispred Generalštaba JNA; hrvatske majke dočekane sutradan u Zagrebu ("Bedem ljubavi").
- 29. 8. - Komunistička partija Sovjetskog Saveza zabranjena na sovjetskoj teritoriji, u novembru i u Rusiji.
- 29. 8. - Susret Slobodana Miloševića i Fransoa Miterana, predsednika Francuske[1] (Mitterrand se juče sastao i sa Tuđmanom).
- 30. 8. - Artiljerijski napad na Gospić (→ Bitka za Gospić), okršaj i kod Kostajnice, nastavlja se kod Vukovara.
- 30. 8. -
Azerbejdžan proglašava nezavisnost.
- 31. 8. -
Uzbekistan i
Kirgistan proglašavaju nezavisnost od SSSR-a.
- 31. 8. - Vazduhoplovstvo JNA prisilno spustilo ugandski avion sa oružjem na zagrebački aerodrom Pleso, uhapšen Anton Kikaš (razmjenjen 25. 11.).
- 31. 8. - Srbija prihvata mirovni plan EZ, nakon pretnji ekonomske i diplomatske izolacije.
- 31. 8. - Majk Pauel strušio 23 godine star rekord Boba Dimona skokom udalj 8,95 metara.[1]
Septembar/Rujan
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Map_2_-_Croatia_-_Battle_of_Vukovar%2C_September-November_1991.jpg/220px-Map_2_-_Croatia_-_Battle_of_Vukovar%2C_September-November_1991.jpg)
- 1. 9. - U Panjanima kod Kostajnice ubijena su dvojica ruskih novinara.
- 1. 9. - Granatiranje Gospića i Daruvara.
- 1. 9. - U Sendaiu, Japan, završena statue boginje Nyoirin Kannon - sa 100 metara najviša statua do 1993.
- 2. 9. - Uz posredstvo EZ, Predsedništvo i republički lideri dogovorili prekid vatre (ne drži se - borbe oko kasarne u Petrinji, Pakrac, Osijek, Vukovar, Berak...) i raspoređivanje 200 posmatrača iz Evrope na liniji razdvajanja.
- 2. 9. - SAD priznale nezavisnost baltičkih republika, četiri dana kasnije to čini i SSSR.
- 3. 9. - Hrvati zauzeli vojno skladište Barutana u Sisku (prva osvojena vojarna). Pokolj u Četekovcu, Čojlugu i Balincima kod Podravske Slatine.
- 3. 9. - Ministri EZ zakazali za 7. 9. mirovnu konferenciju u Hagu; pojačane borbe (JNA i lokalne snage drže pod kontrolom oko jedne trećine Hrvatske, mada je JNA oslabljena dezertiranjem i neodazivanjem na mobilizaciju)[72].
- 4. 9. - Borbe kod Okučana (prekinut autoput, a kod Novske i pruga), Petrinje, Sunje, Kostajnice, Gospića, Zadra, Vukovara, Bilja kod Osijeka. Granate na Željezaru u Sisku (dva dana ranije i na Rafineriju). Pokolj u Četekovcu: ubijen 21 hrvatski civil kod Podravske Slatine.
- 5. 9. - U Zagreb stigli prvi posmatrači EZ i KEBS[72].
- 6. 9. - Lenjingrad je opet Sankt Peterburg.
- 6. 9. - Presečen jugoslovenski naftovod.[1] Pančevačka rafinerija, koja daje većinu goriva za Srbiju, Crnu Goru i JNA, prekida rad 11-og.
- 7. 9. - Početak dvomesečne mirovne konferencije o Jugoslaviji u Hagu, pod vođstvom lorda Karingtona.
- 8. 9. -
Referendum o nezavisnosti Makedonije ("s pravom na ulaz u savez suverenih država Jugoslavije") - 95% za, uz odziv 75% (mnogi Albanci bojkotovali; kasnije Dan nezavisnosti Makedonije).
- 8. 9. - Granatiranje Novske, borbe za Kostajnicu. Pokolj u Kusonjama pripadnika HV i policije u zasjedi kod Pakraca. Bombardovani Glina, Gospić, Sinj ,Osjek, Vukovar, Karlovac.
- 8. 9. - Milan Martić nakratko pritvoren u Bosanskoj Otoci, naoružani Muslimani sutradan bili opkolili policijsku stanicu u kojoj je držan, ispaljen suzavac.
- 9. 9. -
Tadžikistan proglašava nezavisnost od SSSR-a.
- 9. 9. - Uvodi se policijski čas od 23 do 05 sati u 29 od 102 opštine u Hrvatskoj. Trojica albanskih graničara ubijena nakon ulaska na jugoslovensku teritoriju.
- 10. 9. - Rasturene albanske demonstracije u Prištini.
- 10. 9. - Počinje višednevno granatiranje Osijeka. Danas su gađani centar grada, industrijsko područje, oštećen i franjevački samostan. Granatirani i Kruševo kod Zadra, Karlovac, Sunja i Otočac.
- 10. 9. - Objavljen Nirvana-in singl Smells Like Teen Spirit koji im donosi svetsku popularnost, naročito od 29. 9. kada je video prvi put prikazan na MTV.
- 11. 9. - Srbi zauzeli Maslenički most - prekinuta kopnena veza Hrvatske i Dalmacije (most razoren u novembru, → Bitka za Dalmaciju).
- 11. 9. - Pucano na helikopter JNA sa posmatračima EZ kod Okučana, prinuđen na spuštanje.
- 11. 9. - Savezni predsednik Mesić naredio SSNO Kadijeviću da se JNA povuče u kasarne u roku od 48 sati - Kadijević odbija, jer sluša naređenja samo celog predsedništva.
- 11. 9. - Nema benzina. Džejms Bejker u Moskvi napao Srbiju i JNA zbog upotrebe sile.[1]
- 12. 9. - Srpske snage zauzele Kostajnicu, granatiranje Osijeka.
- 12. 9. - Konferencija u Hagu zaključena deklaracijom: unutrašnje granice se ne mogu menjati silom, prava manjina se moraju poštovati, moraju se uzeti u obzir "sve legitimne brige i htenja".
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Srpske_autonomne_oblasti_u_Bosni_i_Hercegovini.png/200px-Srpske_autonomne_oblasti_u_Bosni_i_Hercegovini.png)
- 12. 9. - Osnovana SAO Hercegovina.
- 13. 9. - Kod Karlovca zarobljen general JNA Milan Aksentijević. JNA uveče zatvorila sve civilne aerodrome u Hrvatskoj.
- 14. 9. - Hrvatska vlada donela odluku o blokadi garnizona i objekata JNA u celoj republici, uz isključenje vode i struje, što dovodi do odmazde; u nekim gradovima (Varaždin, Zagreb, Split) blokada počela i pre odluke hrvatske vlade. To je početak Bitke za vojarne - hrvatske snage ih zauzimaju i naoružavaju se. Operacija Zelena tabla - Mala bara u Pločama i okolici.
- 14. 9. - Prva vojna oblast JNA objavila da započinje operaciju spasavanja vukovarskog garnizona, koji je već 20 dana u blokadi.
- 14. 9. - SAD i SSSR se dogovorili o okončanju pomoći afganskim stranama u ratu od kraja godine.
- 15. 9. - Početak granatiranja Zadra; prve sirene u Zagrebu, zbog nadletanja aviona JNA, naređeno zamračivanje; Mornarica i avijacija JNA bombarduje vojno skladište u Pločama, koje su zauzele hrvatske snage. Zauzeto skladište JNA u Selskoj ulici u Zagrebu, uključujući stare haubice od 203 mm.
- 15. 9. - Đorđe Božović Giška iz Srpske garde ubijen kod Gospića.
- 15. 9. - Potpun prekid železničkog saobraćaja.[1]
- septembar - U BiH osnovane Srpske autonomne oblasti - Bosanska Krajina, Hercegovina, Romanija i Severoistočna Bosna (Semberija); takođe i Sjeverna Bosna.
- septembar - Neuspela mobilizacija u Srbiji.
- septembar - Otkriven srpski plan RAM - priprema za rat u BiH.
- 16. 9. - Gađan toranj na Sljemenu, Mađarska optužuje Jugoslaviju za kršenje vazdušnog prostora (protivrečne vesti o obaranju jednog aviona kod Donjeg Miholjca, zatvoren prelaz Dravasabolč).
- 16. 9. - Osnovana SAO Bosanska Krajina. JNA vrši mobilizaciju u Srbiji, Crnoj Gori i okolini Banja Luke, mobilizacija proglašena i u Kninu. Kninski korpus pokrenuo ofanzivu za deblokadu objekata u Drnišu, Sinju, Zadru, Šibeniku i Splitu.
- 17. 9. - Holandska inicijativa za slanje evropske vojne misije u Jugoslaviju (V. Britanija nije spremna).
- 17. 9. - Mornarica JNA blokira hrvatske luke (do 22. 9.), granatira izgubljene objekte.
- 17. 9. - Milošević, Tuđman i Kadijević potpisuju primirje u Igalu; pucnjava, granatiranje i udari avijacije u Zagrebu tokom noći. Hrv. snage zauzele kasarne u Osijeku.
- 17. 9. - Makedonija izjavljuje da neće slati regrute u JNA, nakon upada roditelja u Sobranje.
- 18. 9. - Artiljerijske borbe oko Splita i Šibenika, kao i Vukovara i Osijeka. Gojko Šušak je novi hrvatski ministar obrane (do 1998).
- 18. 9. - Hrvati napali transport JNA u Vinjanima kod Posušja, poginuli stariji vodnik Vojko Čeh i "Bugojanac" Ludvig Pavlović[74].
- 18. 9. - Izveštava se da je savezni premijer Marković zahtevao ostavku Kadijevića i njegovog zamenika Broveta.
- 19. 9. - Razaranje Šibenika. Vukovar u plamenu. Potpun prekid telefonskih veza.[1]
- 19. 9. - Duga kolona JNA (tenkovi, transporteri, autobusi sa vojnicima, kamioni, topovi) otišla iz Beograda u Slavoniju i Bosnu (incidenti u Bosni tokom njenog kretanja) - famozno "cveće na tenkovima". Nastavlja se pozivanje rezervista, odziv je slab.
- 19. 9. - Odbijen napad JNA na Gospić, nakon što su zauzeti tamošnja kasarna i drugi vojni objekti.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Oetzidenkmal_Industriegebiet_Bozen_Sued_2020.jpg/150px-Oetzidenkmal_Industriegebiet_Bozen_Sued_2020.jpg)
- 19. 9. - Na granici Austrije i Italije pronađena mumija kasnije nazvana Oetzi.
- 20. 9. - JNA kreće u ofanzivu za deblokadu kasarni. Borbe između Osijeka, Vukovara i Vinkovaca. Stjepan Mesić poziva vojnike na dezertiranje jer vojno vođstvo "deluje bez civilne kontrole".
- 20. 9. - Prepreke kretanju JNA kod Čapljine i Višegrada, vlasti BiH proglasile mobilizaciju rezervnog sastava, pucnjava kod Mostara (zaustavljena još jedna kolona JNA).
- 20. 9. - Crna Gora proglašena za ekološku državu na zasedanju parlamenta na Žabljaku.
- 21. 9. - JNA i Srbi zauzeli Petrinju. Kadijević izjavio da više ne priznaje osmočlano predsedništvo.
- 21. 9. - Pokolj srpskih rezervista na Koranskom mostu. Pravaš Ante Paradžik ubijen na punktu u Sesvetama.
- 21. 9. - Oborena dva jugoslovenska MiG-a kod Šibenika ("Obadva, obadva su pala!").
- 21. 9. - Skupština Saveta Evrope izglasala da članice "predvide" priznanje Slovenije i Hrvatske.
- 21. 9. -
Jermenija proglašava nezavisnost od SSSR.
- 22. 9. - Tuđman i Kadijević naredili primirje (koje u Beogradu neki kritikuju), popuštena blokada garnizona. Sporadično kršenje, bez većih borbi do 29-og.
- 22. 9. - Kako bi spasao 300 vojnika i oficira, general Vladimir Trifunović predao kasarnu u Varaždinu, sa velikom količinom naoružanja, uključujući tenkove (zbog čega će 1994-95 biti osuđen u Beogradu); Rezervisti iz Srbije masovno napuštaju front.
- 22. 9. -
Vanlegalna skupština Kosova proglasila nezavisnu Republiku Kosova (uspostavljaće paralelne strukture vlasti u srpskoj pokrajini).
- 23. 9. - Hrvatska vlada zahteva povlačenje JNA iz republike, uz ostanak opreme i oružja.
- 23. 9. - U SAD počinje prikazivanje druge sezone serije Baywatch, s kojom počinje velika popularnost.
- 25. 9. - Rezolucija SB UN 713: embargo na oružje i vojnu opremu Jugoslaviji, odobreno slanje posmatrača i inicijativa za posredovanje. SAD optužuju Srbiju i JNA da snose glavnu odgovornost za nasilje, protive se teritorijalnim promenama silom.
- 25. 9. - Radio Sarajevo javlja da je u Čapljini ubijen policajac Hrvat i da je iz tog mesta i okoline pobeglo 3.000 Srba.
- 26. 9. - Vojska pristala da se u BiH povuče u kasarne, u zamenu za obećanje razoružanja paravojski. JNA takođe pristala da se povuče iz kasarne u Vinkovcima, optužuje hrvatsku stranu da minira vode kod Splita.
- 26. 9. ? - Iz Zbora narodne garde formirane Oružane snage Republike Hrvatske.
- 26 - 30. 9. -
Kosovski Albanci organizovali nezvanični referendum o nezavisnosti.
- 27. 9. - Izbili teški sukobi kod Dubrovnika: 60 ranjenih vojnika.[1]
- 27. 9. - U Sarajevu dogovoreno slanje posmatrača EZ u BiH. JNA napušta objekte u Sinju. Vladimir Šeks kaže u "Globusu" da će velika većina Srba morati da ode ako Hrvatska pobedi.[75]
- 27. 9. - Bushova inicijativa: smanjenje vojnog budžeta, broja vojnika i naoružanja - Gorbačov odgovara na isti način - "najdramatičniji preokret trke u naoružanju"[76], Doomsday Clock je ove godine bio najdalji od ponoći.
- 28. 9. - Artiljerijska razmena oko Pakraca.
- 29. 9. - Napad na garnizon JNA u Bjelovaru: major Milan Tepić se digao u vazduh zajedno sa skladištem municije kod Bjelovara (posthumno odlikovan ordenom narodnog heroja). Kasarna u gradu se predala nakon borbe.
- 30. 9. - Granatiran Zadar, pomorska blokada Dubrovnika od strane JNA. 50.000 ljudi bez vode, struje i hrane.
Oktobar/Listopad
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Balkans_War_1991%2C_Serb_rockets_-_Flickr_-_Peter_Denton_%E4%B8%95%E7%89%B9_._%E5%A4%A9%E7%99%BB.jpg/250px-Balkans_War_1991%2C_Serb_rockets_-_Flickr_-_Peter_Denton_%E4%B8%95%E7%89%B9_._%E5%A4%A9%E7%99%BB.jpg)
- 1. 10. - JNA objavljuje da će uništiti neki ključni objekt u svakom gradu gde bude napadnut ili zauzet vojni garnizon.
- 1. 10. - Tenkovi JNA krenuli na Vukovar. Raspad jugoslovenskog elektrosistema.[1]
- 1. 10. - Počinje opsada Dubrovnika. Hercegovačko selo Ravno razoreno do 13-og.
- 1. 10. - Osnovano Javno preduzeće "Srbijašume".
- 3. 10. - Predsedništvo SFRJ proglasilo stanje neposredne ratne opasnosti na teritoriji Jugoslavije, i prešlo u rad u četvoročlanom sastavu - tzv. krnje predsedništvo s predstavnicima Srbije i Crne Gore, na čelu s Brankom Kostićem. I druga polovina predsedništva se smatra legitimnim. SAD odbacuju legitimnost krnjeg predsedništva.
- 3. 10. - Kadijević, Milošević i Tuđman postigli u Hagu dogovor o deblokadi kasarni JNA.[1]
- 3. 10. - Hrvatske trupe se povlače sa Banije, JRM blokira Dubrovnik i ponovo Pulu, Rijeku, Šibenik, Zadar i Ploče.
- 3. 10. - U beogradskom kafiću trojica poginula od kašikare - ovog meseca se dogodilo pet takvih eksplozija, sa šest mrtvih i osam ranjenih.
- 3. 10. - Bill Clinton službeno objavio početak kampanje za predsjednika SAD.
- 4. 10. - Granatiranje Karlovca. Dovršeno opkoljavanje Dubrovnika (blokiran put kod Slanog).
- 4. 10. - Vazdušne uzbune u celoj Hrvatskoj. Raketirano Sljeme. Bombardovani Osjek, Vukovar, Vinkovci, Trsteno, Kupari i Cavtat.[1]
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Iz_Banskih_dvora_raketiranje_1991_MGZ_080209.jpg/220px-Iz_Banskih_dvora_raketiranje_1991_MGZ_080209.jpg)
- 5. 10. - Linus Torvalds objavio prvu zvaničnu verziju Linux kernela.
- 5. 10. - Odbijen drugi srpski pokušaj zauzimanja Nuštra.
- 5. 10. - Bitka za Zadar: grad je i pod kopnenom opsadom, u narednim danima dogovoreno primirje i povlačenje JNA iz kasarne (od 11-og).
- 6. 10. - U Hrvatskoj objavljena mobilizacija.
- 6. 10. - Premijerno emitovana prva epizoda kultne američke tinejdžerske serije "Beverli Hils 90210" na Radio Televiziji Srbije 1, u terminu nedeljom od 13:05.[77]
- 6. 10. - Krunski princ Aleksandar Karađorđević pred velikom masom ispred Hrama Svetog Save (juče stigao u prvu posetu zemlji).
- 7. 10. - Raketiranje Banskih dvora. SAD osuđuju napad i prvi put kažu da će biti razmotrene sankcije Jugoslaviji. MUP zauzeo zgradu Vojnog suda u Zagrebu.
- 7. 10. - Preds. Tuđman naređuje da se sa blokade kasarni pređe na artiljerijske napade.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Flag_of_Slovenia.svg/150px-Flag_of_Slovenia.svg.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Flag_of_Croatia.svg/150px-Flag_of_Croatia.svg.png)
- 8. 10. - Istekom suspenzije odluke o nezavisnosti, Hrvatska i Slovenija i formalno prekidaju sve državnopravne veze s ostatkom SFRJ (Dan neovisnosti u Hrvatskoj 2002-19). Uveden slovenski tolar (1:1 za dinar, zamenjen eurom početkom 2007).
- 8. 10. - Hrvatski predstavnici i general Andrija Rašeta potpisali sedmo primirje (deblokada garnizona i luka itd., borbe malo smanjene, nastavljene na istoku Slavonije).
- 8. 10. - Cyrus Vance postao specijalni izaslanik generalnog sekretara UN za Jugoslaviju, stiže u posetu Beogradu 12-og.
- 9. 10. - U mestu Gornja Mokrica na putu Glina-Petrinja, poginula četvoročlana ekipa dopisništva TV Beograd iz Šapca, među kojima urednik Zoran Amidžić, otac Ognjena Amidžića.
- 10. 10. - Milošević, Tuđman i Kadijević u Hagu - pod okriljem EZ verbalno dogovoreno povlačenje JNA iz Hrvatske u roku od mesec dana - krnje predsedništvo sutradan odbacuje povlačenje iz krajeva naseljenih Srbima.[78]
- 10. 10. - JNA i srpske formacije zauzeli Lovas, do 18. 10. traje Masakr u Lovasu. Dva jaka napada na Vukovar.
- 10. 10. - Uklonjena zvezda sa zastave Srbije. Skupština Srbije ne može da se odluči za grb, zastavu i himnu.
- 12. 10. - Granatiranje zaustavlja humanitarni konvoj EZ za Vukovar, vraćaju se 14-og. Oko 50 vozila napustilo kasarnu u Borongaju.
- 13. 10. - Na Kordun došla Zaječarska brigada JNA.
- 13. 10. - Bugarska socijalistička partija (bivši komunisti) izgubila izbore.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Map_7_-_Croatia_Dubrovnik_-_October_1991_-_January_1992.jpg/220px-Map_7_-_Croatia_Dubrovnik_-_October_1991_-_January_1992.jpg)
- 14/15. 10. - Skupština BiH donijela Akt o reafirmaciji suverenosti Republike Bosne i Hercegovine. Tim činom odlučeno je da se povuku predstavnici BiH iz rada saveznih organa dok se ne postigne dogovor između svih republika koje sačinjavaju Jugoslaviju. Akt doneli predstavnici SDA i HDZ, nakon što su poslanici SDS napustili skupštinu.
- 15. 10. - JNA zauzela Cavtat. Jak napad na Sisak, borbe i kod Nove Gradiške.
- 15. 10. - Milošević i Tuđman u Moskvi, potpisali deveto primirje, bez efekta.
- listopad - Ubojstva u Pakračkoj Poljani (zločini nad Srbima).
- 16. 10. - Hrvatska suspenduje deblokiranje baza JNA, traži da se prvo povuku trupe priodošle iz Srbije i BiH.
- 16. 10. - Masakr u Gospiću: hrvatske snage na području Gospića započinju trodnevni masakr nad tamošnjim žiteljima srpske nacionalnosti. U Vukovaru poginuo Blago Zadro.
- 17. 10. - Pojačanje borbi: jak napad na Vukovar, hrvatske izbeglice napuštaju Ilok i okolinu, dejstva kod Dubrovnika. Hrvatska vlada traži od JNA da napusti republiku do 10. novembra, bez oružja i opreme.
- 18. 10. - Karingtonov plan na konferenciji u Hagu - konfederacija suverenih država, zajedničko tržište, poštovanje manjina; Milošević protiv, Momir Bulatović prvo pristaje, pa odustaje. Zajednička izjava SAD, SSSR, i E3: "Užasnuti smo nasiljem u Jugoslaviji". Dogovoreno 10. primirje. Bombardovan Dubrovnik.
- 18. 10. - Avionska paljba izazvala požar u rafineriji Sisak.
- 17 - 19. 10. - Bitka za Novi Farkašić kod Petrinje hrvatski je uspjeh.
- 19. 10. - Privremena vlada samoproglašene Republike Kosovo, na čelu Bujar Bukoshi (Parlament Albanije 29. 10. priznaje "Republiku Kosovo").
- 21. 10. - Srpske paravojne snage u Hrvatskoj počinile Baćinski masakr.
- 22. 10. - Granatiranje Babinog Kuka u Dubrovniku. Napad na Vukovar. Objavljena nova mobilizacija na područjima pod srpskom kontrolom, "radi sprečavanja neprihvatljivih rešenja".
- 22. 10 - U Moskvi raspušten KGB. Na Durmitoru pao prvi sneg.[1]
- 23. 10. - JRM prvi put granatira istorijski deo Dubrovnika (JNA demantuje, srpski mediji kažu da se Hrvati sami granatiraju). Izbeglice napuštaju grad ovih dana brodovima.
- 23. 10. - Vlada Srbije podržava plan za novu (krnju) Jugoslaviju.
- 23. 10. - JNA menja znak, sada je bez zvezde.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/sh/thumb/f/f5/Oznaka_JNA_%281991-1992%29.jpg/100px-Oznaka_JNA_%281991-1992%29.jpg)
- 24. 10. - Osnovana Skupština srpskog naroda BiH, zakazan referendum o ostanku u Jugoslaviji.
- 24. 10. - Desant JNA na Kupare kod Dubrovnika. SAD osuđuju "besmislene i neopravdane" napade na Dubrovnik.
- 25. 10. - Konferencija u Hagu, krnje Predsedništvo bojkotuje (zbog blokiranih kasarni i kršenja primirja), Milošević odbija predlog EZ za ograničenu autonomiju i demilitarizaciju srpskih krajeva u Hrvatskoj, ali i autonomiju Kosova i Vojvodine. Oštri protesti UNESCO-a, E3 i niza zemalja zbog bombardovanja Dubrovnika. Više od 300.000 izbeglica.
- 25. 10. - Crnogorska skupština podržala plan EZ od 18-og i Bulatovićev predlog za referendum (održan u martu 1992), takođe je pozvao crnogorske vojnike u JNA da se vrate kući.[79]
- 25. 10. - JNA zauzela Tordince. Rudolf Perešin preletio s MiG-21 u Klagenfurt. JNA stiže na 2 km od Dubrovnika, dogovoreno je primirje.
- 25 - 27. 10. -
U Sandžaku se glasa o autonomiji, protivno zabrani.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Umik_JLA_iz_Slovenije_%282%29.jpg/220px-Umik_JLA_iz_Slovenije_%282%29.jpg)
- 26. 10. - Poslednji vojnici JNA napuštaju Sloveniju, preko luke Koper.
- 27. 10. - Razgovori dubrovačkih vlasti i JNA u Cavtatu: traži se povlačenje hrvatskih snaga.
- 27. 10. -
Turkmenistan proglašava nezavisnost od SSSR-a.
- 27. 10. - Prvi potpuno slobodni izbori u Poljskoj - bez apsolutne većine.
- 28. 10. - Ministri EZ prete sankcijama Srbiji ako ne prihvati mirovni plan do 5. 11.
- 28. 10. - 2. 11. - Peti Kongres narodnih deputata Ruske SFSR: Boris Jeljcin izlaže Gajdarov ekonomski program koji kreće iza Nove godine ("šok terapija"), postavljen je i na čelo vlade, dobija vanredna ovlašćenja sledećih 13 meseci.
- 29. 10. - Počinje hrvatska Operacija Orkan '91. u zapadnoj Slavoniji (do primirja siječnja 1992)
- 31. 10. - "Konvoj Libertas", u kome su i jugoslovenski predsednik Stjepan Mesić i hrvatski premijer Franjo Gregurić, stiže u Dubrovnik.
- 31. 10. - 4. 11. - Operacija Otkos 10 - hrvatske snage zauzimaju 270 kv. km u zapadnoj Slavoniji.
Novembar/Studeni
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Map_4_-_Croatia_-_Western_Slavonia_-_September_1991_-_January_1992.jpg/220px-Map_4_-_Croatia_-_Western_Slavonia_-_September_1991_-_January_1992.jpg)
- 1. 11. - Jugoslovenske vojne vlasti ograničile putovanje vojnih obveznike u inostranstvo (problemi sa mobilizacijom). JNA kaže da je bez otpora ušla u mesta Orašac i Zaton Mali sz. od Dubrovnika i da odustaje od plana za mirnu predaju Dubrovnika. Egzodus Srba iz zapadne Slavonije.[1] Ofanziva JNA u Vukovaru.
- 2. 11. - JNA zauzela zapadni deo Vukovara, vode se borbe za svaku kuću (pojačanje borbi u celoj Hrvatskoj pred konferenciju 5. 11.). Zagreb bez struje nakon dejstava JRV kod Velike Gorice.
- 2. 11. - Ustoličen Vaseljenski patrijarh Vartolomej I.
- 3. 11. - Zauzeta srpska sela između Daruvara i Slavonske Požege, talas izbeglica.
- 3. 11. - 65 borbenih letova JNA. Uništena rafinerija u Sisku.[1]
- 4. 11. - Operacija Logorište: kasarna JNA u Karlovcu evakuisana uz mrtve i ranjene. Prva gardijska motorizovana brigada JNA saopštava da su počele završne operacije za proterivanje hrvatskih paravojnih formacija iz Vukovara.
- 5. 11. - Haška konferencija: Milošević opet odbija mirovni plan, jer ne daje "zaštitu elementarnih prava srpskog naroda" u Hrvatskoj; objavljeno 11. primirje.
- 5. 11. - Hrvatske snage po prvi put gađale teritoriju Srbije (Šid, izvešteno o četiri poginula, sutradan i Apatin). Zauzeli su kasarnu u Delnicama i okolne objekte s velikom količinom naoružanja.
- 5. 11. - U Atlantiku nađeno telo izdavačkog magnata Roberta Maxwella.
- 6. 11. - JNA zahteva predaju Dubrovnika (odn. brda Srđ, Bosanka and Nuncijata). Tuđman traži intervenciju SAD. Eksplozija oštetila most na pruzi Beograd-Bar.
- 6. 11. - KPSS i KP RSFSR zabranjeni u Rusiji.
- 7. 11. - Tenkovske borbe oko Vukovara, Okučana, Gradiške, Daruvara, Pakraca, Petrinja.[1] Uveče, paljba iz opkoljenih kasarni u Zagrebu.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_3_-_Croatia_-_Eastern_Slavonia_-_September_1991_-_January_1992.jpg/220px-Map_3_-_Croatia_-_Eastern_Slavonia_-_September_1991_-_January_1992.jpg)
- 7. 11. - Magic Johnson objavio da ima virus HIV.
- 8. 11. - Paški most obranjen od zračnih napada JNA. Danas su se sirene za zračnu opasnost čule u 34 grada, pogođena je trafostanica u Kupinečkom Kraljevcu blizu Zagreba. Počinje višednevno granatiranje Dubrovnika.
- 8. 11. - Evropska zajednica uvela ekonomske sankcije Jugoslaviji (suspenzija sporazuma o trgovini i saradnji, ograničen uvoz nekih proizvoda u EZ, naročito tekstila, tražiće se embargo nafte od UN), sutradan ih najavljuju i SAD. JRM ponovo blokira hrvatske luke.
- 9. 11. - Mudžahedinska delegacija Burhanudina Rabanija u poseti Moskvi, koja se slaže da je neophodno preneti vlast u Afganistanu na prelaznu islamsku vladu.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Vukovar_water_tank.jpg/220px-Vukovar_water_tank.jpg)
- 9 - 10. 11. -
SDS (BiH) organizovao plebiscit za ostanak Srba u Jugoslaviji.
- 11. 11. - Pešadija JNA napreduje severno od Dubrovnika (Tanjug).
- 12. 11. - U Hrvatskoj oštećeno 317 naselja i 358 kulturno-istorijiskih spomenika. Nestašica 250 najneophodnijih lekova.[1]
- 12. 11. - HDZ BiH proglasio Hrvatsku zajednicu Bosanska Posavina.
- 12. 11. - Veliki mirovni miting u Sarajevu, u organizaciji sindikata (etničke tenzije su visoke, kao i efekti od rata u Hrvatskoj, npr. nestašica je goriva).
- 12. 11. - Jako granatiranje Dubrovnika, pogođen i hotel "Argentina" gde borave posmatrači EZ.
- 14. 11. - Dogovor o "plavim šlemovima" u Hrvatskoj - JNA i Srbija prvi put pristaju na čuvare mira; pitanje je na kojoj liniji a potreban je i prestanak dejstava. Primirje u Dubrovniku radi evakuacije posmatrača EZ i preko dve hiljade izbeglica na brodu "Slavija".
- 14/15. 11. - Rat u Hrvatskoj: U napadu JRM na Split, nakon potapanja patrolnog čamca, sudjeluje razarač Split, što je jedini slučaj u historiji da neki ratni brod bombardira grad po kome je dobio ime; blokada hrvatske obale je do sutradan ipak okončana. Dogovoreno 13-to primirje u Hrvatskoj: podizanje hrvatske blokade kasarni u zamenu za evakuaciju svih saveznih trupa. Jedno veće savezne skupštine izglasalo nepoverenje saveznom premijeru i sekretaru inostranih poslova.
- 14. 11. - Fudbal: Jugoslavija - Austrija 2:0.[1]
- 16. 11. - Srpske snage zauzimaju Slunj, teško oštećeno HNK u Osijeku. Dogovoreno 13. primirje.
- 16. 11. - Veće Republika i pokrajina, samo 31 delegat, izglasavaju nepoverenje vladi Ante Markovića, nakon što je Branko Kostić pozvao na smenu A. M. i Budimira Lončara.
- 17. 11. -
Sobranje Makedonije usvojilo Ustav koji je tu bivšu jugoslovensku republiku označio kao nezavisnu državu u postojećim administrativnim granicama. Od 120 poslanika za Ustav su glasala 92.
- 17. 11. - Srpske snage zauzele Borovo Naselje i većinu Vukovara.
- 18. 11. - Posle tromesečne opsade, Vukovar pao u ruke JNA i raznim srpskim paravojnim jedinicama. 12.000 ljudi preživelo 86 dana u podrumima.
- 18. 11. - Počinjen je masakr u Škabrnji, sutradan pada i Nadin.
- 18. 11. - Vlada Krajine oglasila da se međunarodne snage mogu razmestiti samo na liniji razgraničenja.
- 18. 11. - Proglašena
Hrvatska Zajednica Herceg-Bosna u BiH (preimenovana u Republiku 28. 8. 1993., de facto glavni grad: Grude).
- 18. 11. - Napadnute prostorije "Jutela" u Beogradu (takođe i sedišta reformista i prostorije Pokreta za mirovnu akciju).
- 18. 11. - Izaslanik Cyrus Vance i podsekretar UN Marrack Goulding stigli u sedmodnevnu posetu zaraćenim zemljama.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Balkan_battlegrounds_LOC_2010588135-5.jpg/220px-Balkan_battlegrounds_LOC_2010588135-5.jpg)
- 20. 11. - Rat u Hrvatskoj: Predajom hrvatskog garnizona prestaje oružani otpor u Vukovaru. Dio zarobljenika masakriran na Ovčari. Počinje višednevno granatiranje Osijeka. JNA ušla u Mokošicu kod Dubrovnika.
- 20. 11. - Makedonija proglasila nezavisnost.[1]
- 21. 11. - Mile Paspalj predsednik skupštine SAO Krajine umesto Velibora Matijaševića.
- 21. 11. - Razoren Maslenički most, Zadar je granatiran. JNA javlja da je zauzela Laslovo (ili 24.) i Ernestinovo kod Osijeka.
- 21. 11. - Associated Press javlja da je u Vukovaru pronađeno 41 zaklano srpsko dete, što se ubrzo ispostavlja netačnim[80].
- 22. 11. - JNA počinje povlačenje iz baza u Splitu, Divuljama i Šibeniku prema jučerašnjem sporazumu. Uveče postignut sporazum o povlačenju zagrebačkog garnizona.
- 22. 11. - Lideri HSP Dobroslav Paraga i Milan Vuković pritvoreni pod optužbom da su planirali oružanu pobunu (HSP je 14. 11. proglasila "mobilizaciju" i pretila građanskim ratom ako bi to vlasti ometale).
- 22. 11. - E3 preti naftnim embargom.[1]
- 23. 11. - Dogovoreno 14. primirje, prvo posredovanjem UN, na sastanku Tuđmana, Miloševića i Kadijevića sa Vensom i Karingtonom u Ženevi.
- 23. 11. - Freddie Mercury, pjevač grupe Queen, objavljuje kako boluje od AIDS-a.
- 24. 11. - Izdata novčanica od 5.000 dinara (Ivo Andrić).
- 24. 11. - U Cavtatu proglašena "Dubrovačka Republika".
- 24. 11. - Tenis: Monika Seleš pobedila Martinu Navratilovu i time u 1991. zaradila 2.7 miliona USD.[1]
- 25. 11. - Registrovano 500.000 izbeglica.[1]
- 25. 11. - Amnesty International optužuje sve strane u jugoslovenskom sukobu za mučenje i ubistva civila; Savet Evrope ukida specijalni status Jugoslavije. Razmenjeni gen. Milan Aksentijević i biznismen Antun Kikaš.
- 26. 11. - JNA napušta zagrebačku vojarnu “Maršal Tito” (do 30-og).
- 27. 11. - Rezolucija 721 SB UN - podržavaju se napori generalnog sekretara i njegovog izaslanika za okončanje borbi, spremnost za slanje mirotvoraca ako se primirje održi.
- 27. 11. - Kancelar Helmut Kohl obećava da će Nemačka priznati Sloveniju i Hrvatsku "pre Božića".
- 28. 11. - Hrvatska prihvata raspoređivanje snaga UN unutar republike. Srpske snage zauzele Lipik kod Pakraca.
- 28. 11. - Južna Osetija proglasila neovisnost od Gruzije.
- 29. 11. - U Baranji naređeno porodicama pripadnika hrvatskih snaga da napuste domove u roku od pet dana - u oblast je stiglo 3.000 srpskih izbeglica iz Hrvatske.
Decembar/Prosinac
- 1. 12. - Ukrajina na referendumu izglasala neovisnost od SSSR-a sa 92%, iz odziva od 84%.
- 1. 12. - Cyrus Vance u misiji u Jugoslaviji (do 8. 12.).
- 1. 12. - Nagrada "Felix Romuliana" glumici Marti Keler i scenografu Miljenu Kljakoviću. Partizan jesenji fudbalski prvak.[1]
- 2. 12. - Ministri EZ ukinuli sankcije jugo republikama, osim Srbije i Crne Gore. Procureli izveštaj posmatrača EZ optužuje JNA da je "kukavička" i odgovorna za eskalaciju rata, sugeriše se vojna intervencija.
- 2. 12. - Jak zemljotres u rumunskom Banatu, mala šteta i u Beogradu.
- 2. 12. - Ukrajina se otcepila od SSSR-a.[1]
- 3. 12. - Rusija priznala Ukrajinu.[1] JRM prekida blokadu hrvatskih luka, osim Gruža (9-og). U Hrvatskoj objavljena radna obaveza za muškarce od 18 do 60.
- 4. 12. - Hrvatski sabor usvojio Ustavni zakon o ljudskim pravima i slobodama i pravima etničkih ili nacionalnih zajednica ili manjina - predviđa kulturnu autonomiju, proporcionalno sudjelovanje u tijelima, autonomne kotareve Glina i Knin.
- 4. 12. - Nemačka prekilula saobraćaj sa Srbijom.[1]
- 5. 12. - Hrvatski sabor i formalno povlači Stjepana Mesića iz saveznog predsedništva ("Mislim da sam obavio zadatak, Jugoslavije više nema"). Granate kod Stona i Gospića.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Croatia-01652_-_So_Sad_what_Happened_here......._%2810088445286%29.jpg/200px-Croatia-01652_-_So_Sad_what_Happened_here......._%2810088445286%29.jpg)
- 6. 12. - Rat u Hrvatskoj: najveći artiljerijski napad JNA za vrijeme opsade Dubrovnika, 24 mrtvih, oštećeno 400 zgrada. UNESCO, UN i E3 oštro protestuju. Jako granatiranje Osijeka - pogođena bolnica tokom posete posmatrača EZ.
- 6. 12. - Operacija Orada: hrvatske snage povratile Lipik kod Pakraca - prvo oslobođeno mjesto u Hrvatskoj. Borbe u tom kraju se nastavljaju sledećih dana.
- 6. 12. - SAD uvele ekonomske sankcije za celu Jugoslaviju (oduzeti carinski preferencijali itd.).
- 6. 12. - KGB, tajna policija Sovjetskog Saveza, službeno prestaje s radom.
- 7. 12. - Ubojstvo obitelji Zec u Zagrebu, među kojima i Aleksandre (12).
- 7. 12. - Mišljenje br. 1 Badinterove komisije: SFRJ je u procesu raspada (sve države naslednice imaju ista prava).
- 7. 12. - Svadba najveće jugoslovenske pevačke zvezde Lepe Brene i proslavljenog tenisera Slobodana Bobe Živojinovića u beogradskom hotelu "Interkontinental" na kojoj je prisustvovalo 600 zvanica. Mnogi novinari su ovaj događaj nazvali i "Svadbom decenije".[1][81]
- 8. 12. - FK Crvena Zvezda u Tokiju pobedila čileanski klub Kolo-Kolo rezultatom 3-0 i postala klupski prvak sveta.
- 8. 12. - Sporazum Hrvarske i JNA o dovršenju deblokiranja vojnih baza u Zagrebu i njihovom povlačenju - zapadni diplomati pripisuju napade JNA hrvatskom odugovlačenju u deblokadi. Dogovorena i razmena 1.600 zarobljenika.
- 8. 12. - U Pločama prisižu prvi ročnici Hrvatske vojske (Prva satnija mornaričko-desantnog pješaštva osnovana 5. 10.).
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/CIS_mapwithnumbers.png/250px-CIS_mapwithnumbers.png)
- 8. 12. - Bjelovješki sporazumi: predsjednici Rusije, Bjelorusije i Ukrajine dogovaraju formalni nestanak SSSR-a i njegovu zamjenu Zajednicom nezavisnih država (ZND).
- 9. 12. - U Mastrihtu osnovana Evropska Unija.[1]
- 10. 12. - Sastavljen Mastrihtski ugovor kojim je iz Evropske zajednice stvorena Evropska unija i predviđena monetarna unija (potpisan u februaru, stupio na snagu 1. 11. 1993).
- 10-12. 12. - Razmjene zarobljenika u Jelaši kod Karlovca, Bosanskom Šamcu i na primorju.
- 11. 12. - Premijer Srbije Dragutin Zelenović dao ostavku.[1]
- 12. 12. - Počela Operacija Orkan '91 - novi hrvatski uspesi u zapadnoj Slavoniji (protivno primirju od 23. 11.).
- 12. 12. - Generalni sekretar UN de Kueljar u pismu nemačkoj vladi "zabrinut" zbog nemačke namere da prizna dve republike (priznanju se protive i SAD i većina evropskih zemalja, zbog straha od eskalacije).
- 12. 12. - Crvena Zvezda - Anderleht 3:2. Ukrajina priznala Hrvatsku i Sloveniju.[1]
- 13. 12. - Operacija Strijela: Beli Orlovi napustili Voćin nakon ubistva nekoliko desetina civila (Strijela završena 26. 12., uz Voćin oslobođeno još 23 naselja). Istog dana poražena hrvatska Operacija Vihor, pokušaj prelaska Kupe.
- 13. 12. - U Srbiji hladnoće do minus 20 °C.[1]
- 13. 12. - JNA produžuje rok regrutima sa 11 na 14 meseci i rezervistima sa 45 dana na 4 meseca (rezervisti u Kraljevu su juče protestovali protiv novog poziva, neki su napustili položaje kod Vukovara).[82]
- 14. 12. - 550.000 izbeglica (u Srbiji 145.000, jedan broj i u BiH). U Hrvatskoj nestalo 30.000 ljudi.
- 15. 12. - Rezolucija 724 SB UN - proslediće se predlozi za planiranu mirotvoračku operaciju u Jugoslaviji, misija od 18 članova će pripremiti slanje plavih šlemova.
- decembar - Osnovan Savet severnoatlantske saradnje, konsultativni forum zemalja NATO i istočne Evrope (od 1997. Savet evroatlantskog partnerstva).
- 16. 12. -
Kazahstan proglasio nezavisnost od SSSR.
- 16. 12. - Masakr u Joševici, kod Gline ubijen 21 hrvatski civil. JNA optužuje da su hrvatski poljoprivredni avioni gađali kolonu srpskih izbeglica kod Pakraca.
- 17. 12. - Nemačka izdejstvovala da Evropska zajednica prizna Sloveniju i Hrvatsku do 15. 1., uz definisane kriterije za priznavanje novih država (prava manjina, nepovredivost granica itd.) - republike da se prijave do 23. decembra. U Srbiji je odluka zajednice nazvana „agresijom na SFRJ”. Radoman Božović postao je novi predsednik srpske vlade.[1]
- 17. 12. - SSSR definitivno prekida slanje oružja afganistanskoj vladi Mohameda Nadžibulaha.
- 18. 12. - Akcija "Đavolja greda" ("Kopački rit"), hrvatski uspjeh kod Osijeka.
- 19. 12. - Rat se nastavlja. 1 DEM - 70 dinara.[1]
- 19. 12. -
Ustavotvorna skupština SAO Krajine u Kninu usvojila Ustav i proglasila Republiku Srpsku Krajinu; prvi predsednik Milan Babić (međunarodno neće biti priznata).
- 19. 12. - Jako granatiranje Nove Gradiške.
- 19. 12. - Glavni odbor SDS BiH doneo Uputstvo o organizovanju i djelovanju organa srpskog naroda u BiH u vanrednim okolnostima.
- 19. 12. - Makedonsko Sobranje ovlastilo vladu da zatraži priznanje od EZ.
- 19. 12. - Island je prva zemlja koja je priznala Hrvatsku (ranije priznale Slovenija i neke bivše republike SSSR).
- 20. 12. - Predsjedništvo BiH traži priznanje od EZ, srpski članovi protiv[83].
- 20. 12. - Ante Marković, posljednji premijer SFRJ, podneo ostavku (predloženi savezni budžet naziva ratnim; Lončar dao ostavku 11. 12.).
- 21. 12. - Skupština srpskog naroda u Sarajevu odobrila predlog da pet srpskih oblasti do 13. 1. postane Republika Srpska Bosna i Hercegovina u okviru Jugoslavije.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Medalja_50_godina_JNA_2.jpg/120px-Medalja_50_godina_JNA_2.jpg)
- 22. 12. - Gruzijski puč, ili Rat u Tbilisiju: pobunjeni komandanti Nacionalne garde kreću u obaranje predsednika Zvijada Gamsahurdije - ovaj napušta grad i zemlju 6. januara, u martu dolazi Eduard Ševarnadze.
- 23. 12. - Nemačka priznala Sloveniju i Hrvatsku (efektivno od 15. 1.) - prva unilateralna akcija Nemačke od rata.
- 23. 12. - Uveden hrvatski dinar: 1:1 za jugoslavenski; novčanice od 1, 5, 10, 25, 100, 500 i 1000 dinara; Ruđer Bošković i Zagrebačka katedrala (zamjenjen kunom 1994).
- 23. 12. - Vlada Srbije predložila skupštini da prizna Republiku Srpsku Krajinu. Savezni potpredsednik Branko Kostić kaže u "Narodnoj armiji" da će JNA osigurati srpske krajeve BiH za novu federaciju, ako ne bude sporazuma.
- 23. 12. - Slovenija, Hrvatska, BiH, Makedonija i kosovski Albanci traže priznanje nezavisnosti od EZ; BiH traži i plave šlemove, "naročito na granici".[84]
- 23. 12. - Radoman Božović novi premijer Srbije (do 1993), nakon što je Zelenović podneo ostavku 11-og (ekonomska situacija je loša).
- 24. 12. - Obnovljeno Hrvatsko domobranstvo, kao rezervni sastav vojske.
- 24. 12. - JNA i lideri BiH u Sarajevu dogovaraju raspuštanje etničkih milicija.
- 25. 12. - Mihail Gorbačov podneo ostavku na mesto predsednika SSSR. Boris Jeljcin je dobio punu predsedničku vlast u Rusiji, rezidenciju u Kremlju i nuklearni kofer. Zastava Sovjetskog Saveza na Kremlju je zamenjena ruskom.
- 25. 12. - Božić u podrumima u više gradova Hrvatske, neke zgrade u Dubrovniku ponovo imaju struju.
- 26. 12. - Zvanični raspad SSSR: Vrhovni sovjet SSSR konstatovao da zemlja više ne postoji, nakon što su sve republike proglasile nezavisnost.
- 26. 12. - U Alžiru su održani prvi višepartijski parlamentarni izbori od sticanja nezavisnosti od Francuske 1962 - najviše glasova za Front islamskog spasa u prvom krugu. Otkazivanje drugog kruga je uvod u Alžirski građanski rat.
- 27. 12. - Srpsko-makedonski razgovori u Ohridu.
- 27. 12. - Jako granatiranje Karlovca sinoć, uzbuna i u Zagrebu.
- 28. 12. - Pokrenuta Operacija Papuk '91. - HV napreduje do primirja 3. siječnja.
- 29. 12. - Avioni JRV gađali Daruvar i aerodrom kod Čakovca, granatiranja se nastavljaju na više mesta - Karlovac deveti dan, Sisak, Pakrac, Lipik, Nova, i Bosanska, Gradiška, Novska.
- 30. 12. - Prvi okršaj Adema Jašarija u Prekazu na Kosovu sa srpskim snagama (izbegao hapšenje).
- 30. 12. - Do sada najjače granatiranje Karlovca, poginuo kamerman WTN Živko Krstičević; JRV gađala Otočac.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Balkan_battlegrounds_LOC_2010588135-6.jpg/220px-Balkan_battlegrounds_LOC_2010588135-6.jpg)
- 30. 12. - "Savezna" skupština usvojila budžet od oko 3 milijarde dolara, od čega 75% za JNA; očekuje se da će manjak novca biti nadoknađen štampanjem. Inflacija je već preko 200%.
- 31. 12. - Specijalni izaslanik UN Cyrus Vance dobio u Beogradu pristanak za povlačenje JNA i paravojnih formacija iz Hrvatske i postavljanje snaga UN.
- 31. 12. - 3. 1. - Operacija Udar-91: JNA i TO zauzimaju Novigrad i još tri sela u zadarskom zaleđu. Granatiranja od Jadrana do Drave tokom novogodišnje noći.
Kroz godinu
- Raspad SFRJ
- Slučaj "Selotejp" (zločini nad Srbima u Osijeku).
- Ubojstva Srba u Sisku 1991-1992
1991. u temama
- Televizija. TV serije: "Zaboravljeni" (TV Beograd, snim. 1988-90), "Top lista nadrealista 3", "Sarajevske priče" (TV Sarajevo); "U ime zakona" (snim. 1990, TV Beograd).
- Neki domaći filmovi: "Virdžina", "Praznik u Sarajevu", "Čaruga", "Đuka Begović", "Mala", "Moj brat Aleksa", "Original falsifikata", "Noć u kući moje majke". (vidi i Kategorija:Filmovi 1991.)
- Neki domaći muzički/glazbeni albumi (Jugoslavija[85], Hrvatska[86]) (→ Kategorija:Albumi 1991.):
- Pop/rock: Ekatarina Velika: "Dum dum"; Bajaga i instruktori: "Četiri godišnja doba"; Galija: "Istorija, ti i ja" i "Ni rat ni mir"; Crvena jabuka: "Nekako s proljeća"; Obojeni program: "Ovaj zid stoji krivo"; Vampiri: "Rama lama ding dong" i "Tačno u ponoć"; Tonny Montano: "Lovac na novac"; Disciplina kičme: "Nova iznenađenja za nova pokolenja"; Regina: "Ljubav nije za nas!"; Zana: "Nisam, nisam..."; Van Gogh: "Svet je moj"; Vlada, Gile, Piko & Švaba: "Lutka koja kaže ne"; Rambo Amadeus: "Psihološko propagandni komplet M-91";
- Zabavni: Đorđe Balašević: "Marim ja..."; Plavi orkestar: "Simpatija"; Đani Maršan: "Bože, čuvaj Hrvatsku";
- Folk: Ceca: "Babaroga"; Dragana Mirković: "Dobra devojka"; Legende: "Ne veruj"; Haris Džinović: "Poznaćeš me"; Džej: "Ko se s nama druži"; Sneki: "Hopa-cupa";
- Debitantski albumi (ne mora biti početak karijere): Zuzi Zu, Vampiri, Gibonni, Bajone, Jasna Milenković Jami, Dragica Radosavljević Cakana...
- Neka vozila uvedena 1991:
-
VW Golf III (Evropski auto godine '92)
Rođenja
Januar/Siječanj – Jun/Lipanj
- 7. 1. - Eden Hazard, belgijski fudbaler
- 9. 1. - Amel Tuka, atletičar
- 12. 1. - Pixie Lott, pevačica
- 12. 1. - Marko Bijač, vaterpolist
- 19. 1. - Petra Martić, tenisačica
- 17. 2. - Ed Sheeran, kantautor, producent
- 14. 3. - Emir Bekrić, atletičar
- 21. 3. - Antoine Griezmann, francuski fudbaler
- 8. 4. - Melanie Rios, erotska glumica
- 13. 4. - Brankica Mihajlović, odbojkašica
- 9. 5. - Majlinda Kelmendi, džudoka
- 16. 5. - Grigor Dimitrov, teniser
- 23. 5. - Lena Meyer-Landrut, njemačka pjevačica
- 25. 5. - Claire Sinclair, Playmate of the Year
- 7. 6. - Emily Ratajkowski, model, glumica
- 19. 6. - Andrej Kramarić, nogometaš
Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac
- 10. 8. - Pratyusha Banerjee, glumica († 2016)
- 11. 8. - Milica Pavlović, pevačica
- 28. 8. - Andrej Pejić, maneken
- 28. 8. - Marko Vešović (fudbaler)
- 7. 9. - Amar Garibović, skijaški trkač († 2010)
- 9. 9. - Aleksandar Kukolj, džudista
- 27. 9. - Simona Halep, teniserka
- 29. 9. - Adem Ljajić, fudbaler
- 10. 10. - Gabriella Cilmi, australska kantautorka
- 10. 10. - Xherdan Shaqiri, švajcarski fudbaler
- 13. 10. - Darko Lazić, pevač, zvezda Granda
- 16. 10. - Jedward, irski pop duo
- 4. 12. - Zoey Kush, erotska glumica
- 6. 12. - Milica Mandić, tekvondašica
- 31. 12. - Bojana Jovanovski, teniserka
Smrti
Januar/Siječanj
- 4. 1. - Zvonko Lepetić, hrvatski glumac (* 1928.)
- 5. 1. - Vasko Popa, srpski pesnik (*1922)
- 5. 1. - Jug Grizelj, beogradski novinar (* 1926)
- 6. 1. - Marko Nikezić, srpski političar (* 1921)
- 8. 1. - Steve Clark, gitarista Def Leppard-a (* 1960)
- 11. 1. - Ratko Sarić, srpski glumac (* 1916)
- 11. 1. - Carl David Anderson, pronalazač pozitrona, nobelovac (* 1905)
- 14. 1. - Mihailo Stevanović, srpski filolog, akademik (* 1903)
- 17. 1. - Olav V, kralj Norveške (* 1903)
- 26. 1. - Zvane Črnja, hrvatski književnik (* 1920.)
- 30. 1. - John Bardeen, supronalazač tranzistora, dvostruki nobelovac (* 1908)
Februar/Veljača
- 8. 2. - Aaron Siskind, fotograf (* 1903)
- 13. 2. - Arno Breker, nacistički skulptor (* 1900)
- 16. 2. - Enrique Bermúdez, lider nikaragvanskih kontraša (* 1932)
- 21. 2. - Margot Fonteyn, balerina (* 1919)
- 25. 2. - Stanoje Stefanović, hematolog, srpski akademik (* 1911)
Mart/Ožujak
- 1. 3. - Edwin H. Land, pronalazač Polaroid kamere (* 1909)
- 2. 3. - Serge Gainsbourg, pevač (* 1928)
- 15. 3. - Miodrag Bulatović, srpski književnik (* 1930)
- 15. 3. - Veljko Korać, srpski filozof (* 1914)
- 17. 3. - Ana Roje, balerina, pedagoginja i koreografkinja (* 1909)
- 21. 3. - Leo Fender, proizvođač gitara (* 1909)
- 25. 3. - Mića Tatić, glumac (* 1923)
- 29. 3. - Franjo Benzinger, hrvatski farmaceut (* 1899.)
April/Travanj
- 1. 4. - Martha Graham, koreografkinja (* 1894)
- 3. 4. - Graham Greene, engleski književnik (* 1904.)
- 4. 4. - Max Frisch, švicarski književnik i arhitekt (* 1911.)
- 16. 4. - David Lean, filmski redatelj (* 1908)
- 20. 4. - Don Siegel, filmski režiser (* 1912)
- 20. 4. - Jumdžagin Cedenbal, bivši lider NR Mongolije (* 1916)
- 30. 4. - Rafailo Blam, kompozitor (* 1910)
Maj/Svibanj
- 4. 5. - Vlado Janić Capo, general-pukovnik JNA, narodni heroj (* 1904)
- 6. 5. - Sašo Gešovski, vojnik JNA (* 1971)
- 7. 5. - Đuro Špoljarić, sindikalista, učesnik NOB (* 1906)
- 14. 5. - Aladar Gerevich, mađarski mačevalac, (* 1910.)
- 14. 5. - Jiang Qing, udovica Mao Cetunga (* 1914)
- 15. 5. - Vukašin Šoškoćanin, komandant srpskih snaga u Borovom Selu (* 1958)
- 15. 5. - Shintaro Abe, japanski političar (* 1924)
- 15. 5. - Ronald Lacey, glumac (* 1935)
- 21. 5. - Rajiv Gandhi, bivši premijer Indije (* 1944)
- 25. 5. - Vinko Pintarić, serijski ubojica (* 1941)
- 30. 5. - Marijan Kocković, kipar (* 1923)
- 30. 5. - Vitomir Lukić, književnik, političar iz HDZ BiH (* 1929)
- 31. 5. - Angus Wilson, engleski pisac (* 1913)
Jun/Lipanj
- 2. 6. - Anka Berus, društveno-politička radnica SRH i SFRJ, narodni heroj (* 1903)
- 2. 6. - Ljubo Truta, admiral JRM, narodni heroj (* 1915)
- 3. 6. - Katia i Maurice Krafft, vulkanolozi (* '42. i '46.)
- 5. 6. - Janko Đonović, književnik (* 1909)
- 10. 6. - Milorad Dobrić, karikaturista, crtač stripa (* 1924)
- 12. 6. - Rade Uhlik, romolog, lingvista (* 1899)
- 14. 6. - Peggy Ashcroft, glumica (* 1907)
- 21. 6. - Zoran Pjanić, srpski ekonomista (* 1922)
- 24. 6. - Sumner Locke Elliott, australijski pisac (* 1917)
- 24. 6. - Rufino Tamayo, slikar (* 1899)
- 26. 6. - Ivan Kern, kapetan bojnog broda JKRM i kontraadmiral JRM (* 1898)
- 27. 6. - Milenko Jorgić, kapetan prve klase JRV (* 1956)
- 27. 6. - Toni Mrlak, kapetan prve klase JRV, saradnik TO Slovenije (* 1950)
- 28. 6. - Dragan Bubalo, poručnik JNA (* 1964)
- 28. 6. - Antonijo Šimunović, vojnik JNA (* 1972)
- 29. 6. - Henri Lefebvre, marksistički filozof i sociolog (* 1901)
- 30. 6. - Hrvoje Požar, doktor tehničkih znanosti, akademik (* 1916)
Jul/Juli/Srpanj
- 1. 7. - Josip Reihl-Kir, načelnik osječke policije (* 1955)
- 1. 7. - Đura Jakšić, dirigent (* 1924)
- 1. 7. - Michael Landon, glumac (* 1936)
- 2. 7. - Lee Remick, glumica (* 1935)
- 6. 7. - Anton Jugov, bivši premijer Bugarske (* 1904)
- 16. 7. - Robert Motherwell, slikar (* 1915)
- 24. 7. - Isaac Bashevis Singer, književnik, nobelovac (* 1902)
- 25. 7. - Lazar Kaganovič, sovjetski političar (* 1893)
- 29. 7. - Branislav Lovrenski, književnik i novinar (* 1935)
- 30. 7. - Ivo Šeremet, slikar (* 1900)
- 31. 7. - Miro Barešić, bivši militantni emigrant (* 1950)
Avgust/August/Kolovoz
- 1. 8. - Vlado Šegrt, narodni heroj i političar (* 1907)
- 4. 8. - Branislav Matić Beli, član i finansijer SPO
- 5. 8. - Jovan Aćin, filmski reditelj (* 1941)
- 5. 8. - Soichiro Honda, inženjer, osnivač firme (* 1906)
- 6. 8. - Shapour Bakhtiar, poslednji šahov premijer Irana (* 1914)
- 8. 8. - Ivan Kožedub, maršal avijacije i trostruki heroj SSSR (* 1920)
- 9. 8. - Gordan Lederer, snimatelj HTV (* 1958)
- 22. 8. - Boris Pugo, sovjetski političar (* 1937)
- 24. 8. - Sergej Ahromejev, maršal SSSR (* 1923)
- 25. 8. - Niven Busch, pisac, scenarista (* 1903)
- 28. 8. - Patrijarh srpski German (Đorić), srpski patrijarh (*1899)
- 30. 8. - Jean Tinguely, slikar, skulptor (* 1925)
Septembar/Rujan
- 1. 9. - Otl Aicher, grafički umetnik (* 1922)
- 3. 9. - Frank Capra, američki filmski redatelj (* 1897.)
- 5. 9. - Željko Sabol, hrvatski književnik (* 1941.)
- 6. 9. - Veles Perić, pesnik (* 1924)
- 8. 9. - Alex North, kompozitor (* 1910)
- 9. 9. - Leo Mates, bivši urednik Tanjuga i diplomata SFRJ (* 1911)
- 11. 9. - Radmila Dimić, pevačica narodne muzike (* 1922)
- 15. 9. - Đorđe Božović Giška, kriminalac, osnivač SPO-ove Srpske garde (* 1955)
- 18. 9. - Mladen Karaman, srpski zoolog (* 1937)
- 21. 9. - Ante Paradžik, hrvatski političar (* 1943)
- 23. 9. - Klaus Barbie, osuđeni ratni zločinac (* 1913)
- 24. 9. - Dr. Seuss, američki pisac i karikaturista (* 1904)
- 25. 9. - Miodrag Todorović Krnjevac, harmonikaš i kompozitor (* 1924)
- 28. 9. - Miles Davis, džez muzičar (* 1926)
- 29. 9. - Milan Tepić, major JNA (* 1957)
- 29. 9. - Vladimir Barović, kontraadmiral JRM (* 1939)
- 30. 9. - Toma Zdravković, srpski pevač (* 1938)
Oktobar/Listopad
- 2. 10. - Dimitrios I (vaseljenski patrijarh) (* 1914)
- 5. 10. - Milan Milišić, književnik (* 1941)
- 6. 10. - Igor Talkov, sovjetski rok kantautor (* 1956)
- 11. 10. - Redd Foxx, glumac, komičar (* 1922)
- 16. 10. - Boris Papandopulo, hrvatski skladatelj i dirigent (* 1906.)
- 16. 10. - Blago Zadro, hrvatski vojnik (* 1944)
- 24. 10. - Gene Roddenberry, TV pisac i producent (* 1921)
Novembar/Studeni
- 4. 11. - Siniša Glavašević, hrvatski književnik i novinar († 1960.)
- 5. 11. - Fred MacMurray, glumac (* 1908)
- 5. 11. - Robert Maxwell, medijski preduzetnik (* 1923)
- 6. 11. - Gene Tierney, glumica (* 1920)
- 9. 11. - Yves Montand, francuski šansonijer i glumac (* 1921.)
- 10. 11. - Drago Mažar, društveno-politički radnik SR BiH i SFRJ, narodni heroj (* 1918)
- 14. 11. - Tony Richardson, režiser i producent (* 1928)
- 18. 11. - Gustáv Husák, bivši predsednik Čehoslovačke SR (* 1913)
- 20. 11. - Antun Stipančić, hrvatski stolnotenisač (* 1949.)
- 20. 11. - Petar Brajović, general-pukovnik JNA, narodni heroj (* 1915)
- 21. 11. - Daniel Mann, režiser (* 1912)
- 22. 11. - Nikola Karanović, general-pukovnik JNA, narodni heroj (* 1914)
- 23. 11. - Klaus Kinski, glumac (* 1926)
- 24. 11. - Freddie Mercury, britanski pjevač (Queen), (* 1946.)
- 24. 11. - Eric Carr, bubnjar Kiss-a (* 1950)
- 29. 11. - Franjo Majetić, glumac (* 1923)
- 29. 11. - Ralph Bellamy, glumac (* 1904)
Decembar/Prosinac
- 1. 12. - Ivo Vejvoda, učesnik Španskog rata i NOB, diplomata, narodni heroj (* 1911)
- 7. 12. - Aleksandra Zec, žrtva ratnog zločina (* 1979)
- 9. 12. - Berenice Abbott, fotografkinja (* 1898)
- 10. 12. - Karlo Metikoš, hrvatski pjevač (* 1940.)
- 13. 12. - Hrvoje Iveković, kemičar, rektor Sveučilišta u Zagrebu, akademik (* 1901)
- 15. 12. - Vasili Zajcev, heroj SSSR (* 1915)
- 27. 12. - Hervé Guibert, pisac i fotograf (* 1955)
Kroz godinu
- Hrvoje Iveković, bivši rektor Sveučilišta u Zagrebu (* 1901)
- Omer Mujadžić, slikar, profesor (* 1903)
- Agata Oreški, predratna komunistkinja (* 1906)
- Muhamed Abdagić, književnik (* 1916)
- Mirjana Mijatović, pevačica bivše grupe "VIA Talas" (* 1961)
- Kristjan Cavazza, slovenski rok muzičar (* 1969)
Dani sećanja
Nobelove nagrade
- Fizika: Pierre-Gilles de Gennes (otkriće da metodi razvijeni za proučavanje fenomena poretka u prostim sistemima mogu biti generalizovani za složenije oblike materije, naročito tečne kristale i polimere)
- Kemija: Richard R. Ernst (doprinos razvoju metodologije NMR spektroskopije visoke rezolucije)
- Fiziologija i medicina: Erwin Neher i Bert Sakmann (otkrića u vezi funkcionisanja pojedinačnih jonskih kanala u ćelijama)
- Književnost: Nadine Gordimer (koja je putem svog veličanstvenog epskog pisma - po rečima Alfreda Nobela - bila od velike koristi čovečanstvu)
- Mir: Aung San Suu Kyi (nenasilna borba za demokratiju i ljudska prava)
- Ekonomija: Ronald Coase (otkriće i razjašnjenje značaja troškova transakcije i imovinskih prava za institucionalnu strukturu i funkcionisanje ekonomije)
Povezano
Reference
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 1,28 1,29 1,30 1,31 1,32 1,33 1,34 1,35 1,36 1,37 1,38 1,39 1,40 1,41 1,42 1,43 1,44 1,45 1,46 1,47 1,48 1,49 1,50 1,51 1,52 1,53 1,54 1,55 1,56 1,57 1,58 1,59 1,60 1,61 1,62 1,63 1,64 1,65 1,66 1,67 1,68 1,69 1,70 1,71 1,72 1,73 1,74 1,75 1,76 1,77 1,78 1,79 1,80 1,81 1,82 1,83 1,84 Radio TV Revija br.1296 str. 18. i 19. od 26.12.1991.
- ↑ (en) Sudetic, Chuck (January 10, 1991). "Financial Scandal Rocks Yugoslavia. NY Times
- ↑ Jakobi, Tanja (04. novembar 1999). Operacija u Narodnoj banci, Nin
- ↑ Borić, Faruk (2007-05-11). Etnonacionalisti: Ekskluzivni predstavnici građanske Bosne. Dani, Sarajevo (nwbih.com)
- ↑ (en) Sudetic, Chuck (January 11, 1991). "Serb Chief Warns of Land Demands. NY Times
- ↑ Guštin, Damijan (2008). Slovenija, saveznica Hrvatske tijekom razlaza s jugoslavenskom državom (od »nenačelne koalicije« do raspada vojnog saveza 1989.-1991.), str. 11. hrcak.srce.hr
- ↑ Yugoslav presidency meets after arms surrender deadline. upi.com
- ↑ (en) Sudetic, Chuck (January 25, 1991). "Defiant Croatian Republic Refuses to Disarm Paramilitary Police. NY Times
- ↑ New tensions in army standoff with Croatia, Slovenia. upi.com
- ↑ Little, Allan (2006). Slobodan Milosevic's road to ruin. BBC News
- ↑ Karabeg, Omer (2008) Stjepan Mesić: Ja sam dogovorio sastanak u Karađorđevu. Slobodna Evropa
- ↑ (en) Sudetic, Chuck (January 26, 1991). "Yugoslavia Tense Over TV Film on Croatian Arms. NY Times
- ↑ (en) Sudetic, Chuck (January 27, 1991). "Confrontation in Yugoslavia Headed Off. NY Times
- ↑ Army, Croatia fulfill de-escalation accord. upi.com
- ↑ BethlehemWeller1997, p. xxv.
- ↑ Hungarian officials implicated in Croatia arms deal. upi.com
- ↑ 17,0 17,1 17,2 Luković, Petar. Konačno, rat! (3) Arhivirano 2015-01-19 na Wayback Machine-u. e-Novine
- ↑ Croatia's leaders boycott Yugoslavia's crisis conference. upi.com
- ↑ 19,0 19,1 Dedeić, Siniša (2011). 9. mart – dve decenije (1. deo). Istinomer
- ↑ (en) Sudetic, Chuck (February 21, 1991). "Jolting Yugoslavia, a Region Widens Its Autonomy. NY Times
- ↑ 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 BethlehemWeller1997, p. xxvi.
- ↑ Lučić (2007) str. 10
- ↑ Ethnic leaders remain deadlocked on Yugoslavia's future. upi.com
- ↑ Lučić (2007) str. 14
- ↑ AP (March 8, 1991). Slovenes Vote to Make Duty In Yugoslav Army Voluntary, NY Times
- ↑ Pred Jugoviziju 1991: Da li je ovo poslednji put da Jugoslavija bira svog predstavnika za Eurosong?. yugopapir.com
- ↑ Dedeić, Siniša (2011). Čekajući skupštinske ‘maratonce’ (6. deo), Istinomer
- ↑ Explosion in Serbian enclave in Croatia
- ↑ 29,0 29,1 Military council meets as new protest arises in 2d city. upi.com
- ↑ Binder, David (March 17, 1991). Leader of Serbia Defies Yugoslavia on Federal Rule, NY Times
- ↑ 31,0 31,1 Švarm, Filip "Jedinica", 1. epizoda - Dete službe, B92
- ↑ Ramač, Mihal (29/11/2011). Jugoslavija ostala bez svog Predsedništva, Danas (dnevnik)
- ↑ Binder, David (March 18, 1991) Serbian Official Declares Part of Croatia Separate, NY Times
- ↑ Yugoslav leadership meets over political crisis. upi.com
- ↑ Milošević, Branislav (15. februar 1997.). Hronika plemenitih zabluda. Naša Borba (yurope.com)
- ↑ Milosavljević, Olivera (1995) Upotreba autoriteta nauke, p. 16. Republika
- ↑ Lučić (2007) str. 15-16
- ↑ "Prime minister vows to pursue stalled reform program". upi.com
- ↑ Vladičica u službi vlasti, vreme.rs, 5. sept. 2002.
- ↑ Yugoslavia devalues dinar in effort to jump-start economy. upi.com
- ↑ Rebellious Serbs in Croatia form assembly, government. upi.com
- ↑ Engelberg, Stephen (May 5, 1991). One More Dead as Clashes Continue in Yugoslavia, NY Times
- ↑ Ethnic violence leaves two more injured. upi.com
- ↑ 44,0 44,1 44,2 44,3 44,4 44,5 44,6 BethlehemWeller1997, p. xxvii.
- ↑ 45,0 45,1 Lučić (2007) str. 17
- ↑ Sudetic, Chuck (). Croatia Rejects a Yugoslav Panel. NY Times
- ↑ Slovenia cuts power to military bases after arrests of officers. upi.com
- ↑ NYT (May 25, 1991). Yugoslavs Free Abducted Slovenian Officers. NY Times
- ↑ Narodne novine broj: 24/1991 (27.05.1991.)
- ↑ U.S. defends moves on Yugoslavia. upi.com
- ↑ 51,0 51,1 Lučić (2007) str. 18
- ↑ 52,0 52,1 Švarm, Filip (14. januar 2010.). Arkanova ostavština. Vreme
- ↑ Troops stifle ethinic violence in Croatia; Slovenes gird for 'aggression'. upi.com
- ↑ 54,0 54,1 Dedeić, Siniša (29. 06. 2011.). Početak rata – 20 godina kasnije - Čekajući primirje (3. deo), istinomer.rs
- ↑ Belgrade, Ljubljana reach cease-fire after bloody crackdown. upi.com JUNE 28, 1991
- ↑ The European Community called for an end to the.... upi.com JUNE 28, 1991
- ↑ 57,0 57,1 57,2 57,3 Dedeić, Siniša (30. 06. 2011.). Početak rata – 20 godina kasnije - Smirivanje u Sloveniji, napetost u Hrvatskoj (4. deo), istinomer.rs
- ↑ 58,0 58,1 58,2 58,3 BethlehemWeller1997, p. xxviii.
- ↑ Army proposes 12-point withdrawal plan. upi.com
- ↑ Nikolić, dr Kosta (10/03/2012). Rat u Sloveniji 1991. (Istorija XX veka – br.2/2011), savremenaistorija.com
- ↑ 61,0 61,1 Dedeić, Siniša (01. 07. 2011.). Početak rata – 20 godina kasnije - Vratite nam decu! (5. deo), istinomer.rs
- ↑ A senior Serbian leader said Monday that Serbia would.... upi.com July 8, 1991
- ↑ More dead in ethnic violence. upi.com July 11, 1991
- ↑ Dedeić, Siniša (06. 07. 2011.). Početak rata – 20 godina kasnije - Ko to deli Bosnu? (8. deo), istinomer.rs
- ↑ 65,0 65,1 Dedeić, Siniša (07. 07. 2011.). Početak rata – 20 godina kasnije - JNA se povlači iz Slovenije (9. deo), istinomer.rs
- ↑ Godišnjica tragične akcije "Žaoka" u donjem Pounju, veritas.org.rs
- ↑ A Day of Terror and Death on a Serb-Croat Divide, NY Times, July 31, 1991
- ↑ 38. Pulski filmski festival Arhivirano 2021-10-16 na Wayback Machine-u. arhiv.pulafilmfestival.hr
- ↑ Federal air attack on Croat town; presidency meeting collapses. upi.com July 30, 1991
- ↑ Yugoslav Air Force jets violate truce, four die. upi.com Aug. 12, 1991
- ↑ Lučić (2007) str. 24, fusnota 127
- ↑ 72,0 72,1 72,2 72,3 72,4 BethlehemWeller1997, p. xxix.
- ↑ Croatian fighting. upi.com Aug. 16, 1991
- ↑ Lučić (2007) str. 21
- ↑ Army abandons more facilities as truce violations continue. upi.com Sept. 28, 1991
- ↑ Unilateral U.S. nuclear pullback in 1991 matched by rapid Soviet cuts. nsarchive.gwu.edu
- ↑ Radio TV Revija - br.1284 str. 29 od 4.10.1991. .
- ↑ The remains of the Yugoslav presidency, dominated by Serbia,.... upi.com OCT. 11, 1991
- ↑ Montenegro breaks with Serbia over Yugoslav peace plan. upi.com Oct. 25, 1991
- ↑ Vasić, Miloš (6. mart 2003.). Revizija medijskog rata - Ko? Je l' ja?, Vreme
- ↑ RTB PGP 890222 FIVET VHS PAL U ime ljubavi Brena i Boba
- ↑ Embattled Yugoslav army beefs up its forces. upi.com DEC. 13, 1991
- ↑ Lučić (2007) str. 28
- ↑ Sporadic fighting in Croatia as Germany announces recognition. upi.com DEC. 23, 1991
- ↑ Explore Yugoslavia LP Album from 1991 on Discogs. discogs.com (pristup. 28. 7. 2016.)
- ↑ Explore Croatia LP Album from 1991 on Discogs. discogs.com (pristup. 29. 7. 2016.)
Literatura/Spoljne veze
- Lučić, Ivica (2007). Bosna i Hercegovina od prvih izbora do međunarodnog priznanja. Portal Hrčak
- Daniel L. Bethlehem; Marc Weller. The 'Yugoslav' Crisis in International Law: General Issues. Cambridge University Press; 1997. ISBN 978-0-521-46304-1.
- Interaktivna mapa, ICTY
- Yugoslavia Events Chronology 1989-1991 (University of Texas at Arlington Arhivirano 2012-01-19 na Wayback Machine-u)
- Hronologija RSK (1991) Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u
- Hrvatski Centar za prikupljanje dokumentacije (CPD): Podunavlje Arhivirano 2011-07-18 na Wayback Machine-u, Lika i Sjeverna Dalmacija Arhivirano 2011-05-24 na Wayback Machine-u, Zapadna Slavonija i Banovina Arhivirano 2011-05-24 na Wayback Machine-u.
Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar